Sau những năm nở rộ trên các sân khấu, trong các chương trình truyền hình như Gala cười, Gặp nhau cuối tuần, năm 2009, các vở kịch, tiểu phẩm, chương trình hài hầu như bị mất mùa.

Hài đi vào ngõ cụt?

Hai năm vừa qua, các vở hài ở Hà Nội (HN) chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay: Nhà hát Tuổi trẻ với Đời cười (đạo diễn Lê Hùng); Nhà hát Kịch Việt Nam dựng vở Cuội buôn quan (tác giả Đỗ Minh Tuấn); Nhà hát Kịch HN dựng vở Chúng con gọi bằng gì?, Chuyện tình ô-sin (tác giả Nguyễn Kháng Chiến), chùm hài kịch Cười ơi; Nhà hát Cải lương HN cũng dựng chùm hài (tác giả Phạm Văn Quý). Trong số đó, chỉ có Đời cười, Cười ơi được nhắc đến nhiều, còn lại hầu hết ra mắt, kết thúc trong lặng lẽ.

Đạo diễn Phạm Đông Hồng, Giám đốc Công ty CP Nghe nhìn Thăng Long, “trùm” sản xuất hài miền Bắc, cho biết: “9 - 10 năm nay, chúng tôi luôn trăn trở về kịch bản hài, có những năm đã cận Tết mà chưa biết sẽ làm gì, vì kịch bản luôn là khâu khó khăn nhất. Trong khi đó, người xem ngày càng khắt khe hơn”.

Các nghệ sĩ hài tại hậu trường chương trình Gặp nhau cuối năm của VTV. Ảnh: Như Ý

Năm nay, Công ty Nghe nhìn Thăng Long phát động cuộc thi kịch bản hài kéo dài 4 tháng trong cả nước, nhưng chỉ nhận được gần 60 kịch bản, trong đó chỉ dùng được một kịch bản và cũng phải sửa rất nhiều mới dùng được.

Theo đạo diễn Phạm Đông Hồng, năm qua, truyền hình ít tác phẩm hài vì thiếu kịch bản hay. “Muốn có chương trình hay phải đặt người tài viết kịch bản, mời diễn viên giỏi. Nhưng như vậy chi phí rất cao, trong khi kinh phí truyền hình quá thấp, không thể đáp ứng”.

Đạo diễn Đỗ Thanh Hải, Giám đốc Hãng phim Truyền hình Việt Nam, nói: “Đài truyền hình, các tụ điểm ca nhạc không muốn tổ chức chương trình hài nữa. Làm chương trình hài không phải là nhiệm vụ của chúng tôi, vì vậy nếu làm cũng không được tính”.
 
Thiếu sân chơi chung

Sân khấu hài ở Hà Nội đóng băng, các nghệ sĩ hài nổi tiếng như Minh Vượng, Phạm Bằng, Chí Trung, Vân Dung, Công Lý, Quang Thắng... phải bươn chải đi diễn ở các tỉnh, thành phố. Ban đầu thì suôn sẻ, nhưng càng về sau, việc lưu diễn dài ngày khiến các nghệ sĩ không có thời gian tập luyện, làm mới vai diễn, nên các vở hài ngày một nhàm.

Bên cạnh đó, theo diễn viên hài Tự Long, không phải hài không phát triển, mà phát triển theo kiểu mạnh ai nấy làm. “Chúng tôi vẫn đi diễn hài ở những sân khấu khác nhau. Chỉ có điều hài không có sân chơi chung, không có ai định hướng, vì thế không được định hình”, Tự Long nói.

Một trong những nguyên nhân hài phát triển tự phát, theo diễn viên hài Xuân Bắc, là các trường điện ảnh không đào tạo về diễn hài. “Tôi và nhiều diễn viên khác mong muốn được đào tạo bài bản để trở thành một diễn viên hài mà có chỗ nào dạy đâu. Chúng tôi tự học và khán giả tự gọi chúng tôi như vậy”, Xuân Bắc nói.