Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế vừa hoàn thành việc tôn tạo và đưa vào sử dụng công trình sân quần vợt của vua Bảo Đại, trong Đại nội Huế, sau hơn nửa năm thi công.

Vua Bảo Đại (ngoài cùng bên phải) tại sân quần vợt trong Đại nội. (Ảnh: TL Nguyễn Đắc Xuân)

Đây là một trong những “bằng chứng” về việc vị hoàng đế cuối cùng của triều Nguyễn chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hoá phương Tây và đặc biệt rất mê, giỏi nhiều môn thể thao.

Bất ngờ

Không chỉ du khách, mà ngay cả với hầu hết người Huế, đều cảm thấy bất ngờ với thông tin đã từng có một sân quần vợt trong khu vực Tử cấm thành của Đại nội Huế. Sân nằm trong khu vực đất trống ở phía tây bắc cửa Tử cấm thành, nằm liền kề với điện Kiến Trung, nơi ở chính của gia đình vua Bảo Đại khi còn tại vị, trước khi chuyển ra cung An Định sau này.

KTS Phùng Phu – Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho biết: “Sân được xây dựng vào năm 1933, đúng 7 năm sau khi Đông cung Hoàng Thái tử Vĩnh Thuỵ lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu là Bảo Đại (ngày 8/1/1926, khi đó Bảo Đại mới 13 tuổi). Đây là nơi phục vụ hoạt động thể thao của hoàng gia, đặc biệt là vua Bảo Đại và tiếp tân quan khách”.

Ông Nguyễn Như Đào (91 tuổi, ở tập thể Xã Tắc, phường Thuận Thành, Huế) lái xe cho vua Bảo Đại từ năm 1936 - 1945 nhớ lại: “Khi các cuộc thi đấu diễn ra, các đội phục vụ sẽ đem một hàng ghế đặt tại đường biên phía đông để khán giả ngồi. Khán giả cũng chủ yếu là những người ở Nội cung”.

Sân quần vợt của vua Bảo Đại hầu như không còn được sử dụng sau năm 1945. Thời kỳ quay về nước làm Quốc trưởng cho thực dân Pháp, ông cũng không còn sử dụng sân này để luyện tập thể thao. Sau đó, sân dần trở nên hoang phế, chỉ còn lại nền bê tông và 5 cái trụ đèn lẫn trong cỏ dại.

Mê và giỏi nhiều môn thể thao

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân thì trong lịch sử, Bảo Đại, vị vua cuối cùng của triều Nguyễn được người ta nhớ và nhắc đến với tư cách là một vị vua tân thời, rất mê và giỏi nhiều môn thể thao, từ lái máy bay, xe hơi, lướt sóng cho tới săn bắn, đá bóng, golf, quần vợt... hơn là việc làm vua trị vì đất nước.

Sân quần vợt của vua Bảo Đại trước khi phục hồi. (Ảnh: H.V.M)

Tại kinh đô Huế, chính vua Bảo Đại đã cho xây dựng đến ba sân quần vợt ở ba địa điểm khác nhau. Đặc biệt, chính Bảo Đại là người cho xây dựng sân vận động Tự Do của Huế - sân vận động đầu tiên của Đông Nam Á có lòng chảo để tổ chức đua xe đạp. Trước khi đổi thành Tự Do, sân có tên là Bảo Long và cũng được khánh thành vào năm 1936, khi hoàng tử Bảo Long – con cả của vua Bảo Đại và Nam Phương Hoàng hậu chào đời.

Trở lại với sân quần vợt trong Đại nội. Trong cuốn hồi ký Le Dragon D’AnNam (Con Rồng An Nam), Bảo Đại từng viết: “Tôi còn nhiều thời giờ rảnh để hoạt động về thể thao. Đầu tiên là chơi quần vợt. Chẳng những tôi chỉ có chơi cho cá nhân tôi, mà còn khuyến khích thành phong trào ở Việt Nam. Vì vậy, tôi đặt ra một “Cup” mang tên tôi. Cup này theo thể lệ như Cup Davis, và được thực hiện chẳng phải chỉ có ở Trung kỳ, mà còn ở Bắc Kỳ và Nam Kỳ và thêm cả Lào và Miên nữa”.

Trên báo “Trong Khuê Phòng”, xuất bản tại Sài Gòn (số tháng 3/1936), tác giả A.M (Nguyễn Tiến Lãng) đã viết một đoạn liên quan đến sân quần vợt và sở thích quần vợt của Bảo Đại rất thú vị: “Ten – nít cũng là một sở thích của nhà vua. Ngài là một cây vợt cứng, có thể đối thủ với Nhánh hay Nữa (là hai tay vợt nổi danh Đông Dương thời đó). Trong Nội thành có làm sân Ten – nit, khi nào không đi thuyền, Đức Bảo Đại hay tập dượt với ông Nguyễn Duy Quang hoặc với cô Yến, vô địch Trung Kỳ. Ngài đã đặt ra cúp Bảo Đại cũng vì ham mê quần vợt...”.

Trong cuốn “Bảo Đại vị vua cuối cùng của triều Nguyễn”, tác giả Lý Nhân Phan Thứ Lang cho biết mối tình của vua Bảo Đại và cô Nguyễn Hữu Thị Lan (Nam Phương Hoàng hậu sau này) cũng bắt đầu từ những rung động khi cả hai cùng chơi tennis ở Đà Lạt. Điều này cũng được Bảo Đại thừa nhận trong cuốn “Con Rồng Annam”.

Và không chỉ có Nam Phương Hoàng hậu, theo tác giả Lý Nhân Phan Thứ Lang: Sau năm 1945, khi đã thoái vị và trở thành “công dân Vĩnh Thuỵ”, được Bác Hồ mời ra sống ở Hà Nội, cũng trên sân quần vợt, Bảo Đại gặp và yêu một vũ nữ tên là Bùi Mộng Điệp. Hai người có với nhau một người con gái tên là Phương Thảo.

Sau năm 1949, khi được người Pháp đưa trở lại Việt Nam với chức Quốc trưởng, “đóng đô” ở Đà Lạt, Bảo Đại cho sửa sang lại dinh Công sứ ở Buôn Mê Thuột để đón Mộng Điệp lên ở. Hàng tuần, Bảo Đại từ Đà Lạt lên đó nghỉ ngơi và đánh quần vợt với Mộng Điệp. Bởi vậy thời gian đó, trong dân gian đã xuất hiện một bài thơ mỉa mai về trò quần vợt của Bảo Đại với Mộng Điệp và những người đẹp khác:

“Cuộc chơi bày đặt từ phương Tây
Tơ – nit vừa lòng cả gái trai
Banh nắm hai hòn nhồi đúng điệu
Vợt cầm một cán đánh cho hay
“Cúp – pê” sát lưới nằm trong mức
“Xì – mách” vô khuôn chớ xỉa ngoài
Rồi “xét” mồ hôi ra ướt áo
Xệ đùi, mỏi gối lại phồng tay”.

Phục hồi sân tennis chỉ để xem

Sân quần vợt của Bảo Đại trong Đại nội được phục hồi theo hướng trùng tu thích nghi (bổ sung thêm một số chi tiết và tiêu chuẩn của sân quần vợt mới), với tổng mức đầu tư gần 400 triệu đồng. KTS Phùng Phu – Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho rằng: “Đây là một di tích đặc biệt quan trọng tại khu vực Tử cấm thành, gắn liền với đời sống sinh hoạt mang tính cách tân của vị hoàng đế cuối cùng của triều Nguyễn”.

Sân quần vợt của vua Bảo Đại sau khi phục hồi

Việc phục hồi và đưa vào sử dụng sân quần vợt của vua Bảo Đại sẽ góp phần tăng sức hấp dẫn về du lịch của khu vực Đại Nội, tạo một sân chơi mới hấp dẫn đối với các đối tượng là thương gia, chính khách trong nước và quốc tế khi đến thăm Huế.

Tuy vậy, theo KTS Phùng Phu thì vấn đề chính là ý nghĩa văn hoá của công trình chứ không phải là việc sử dụng, khai thác nó như thế nào. “Sân quần vợt của vua Bảo Đại cũng là một phần của điện Kiến Trung (nơi ở chính của gia đình vua Bảo Đại hiện đã bị sập do chiến tranh). Cho nên khi cho phục hồi sân quần vợt này, chúng tôi coi đây như là việc đặt nền móng, hướng đến việc phục dựng lại điện Kiến Trung sau này” – ông nói. (Còn tiếp)

Theo Hoàng Văn Minh