Hơn 500 tạp chí của Mỹ đã phải đóng cửa, trong đó có những tên tuổi lão làng. Tập đoàn xe hơi GM buộc phải sa thải hàng nghìn công nhân và nhận tiền kích cầu từ chính phủ Mỹ. Singapore, con rồng châu Á, cũng khốn đốn khi phải cho hàng nghìn công nhân nước ngoài nghỉ việc.

Có thể những tin tức trên chẳng liên quan gì đến bạn. Nó chỉ cho thấy thế giới đang có một sự kiện được gọi là suy thoái kinh tế. Trái với việc phải thắt lưng buộc bụng hơn trong chi tiêu, nhiều người cho rằng mình đang đứng  bên lề của cuộc suy thoái kinh tế lịch sử.

Kết thúc một tuần lễ làm việc, Mai Anh và Minh Hương, đang làm việc cho một công ty quảng cáo, quyết định tự thưởng chuyến shopping tại trung tâm Q.1, TP. HCM.

Kết quả, mỗi cô chi sơ sơ mấy triệu đồng cho vài mẫu trang phục mới ra mắt của các thương hiệu thời trang khá tên tuổi. Lỡ đi lạc vào cửa hàng nước hoa, cả hai không ngại mua luôn hai chai nước hoa hiệu DKNY mới nhập về và vài dụng cụ trang điểm. Kết thúc buổi mua sắm hôm đó là bữa ăn tối tại nhà hàng Sushi Hỏa Xa.
 

Trái với việc phải thắt lưng buộc bụng hơn trong chi tiêu, nhiều người cho rằng mình đang đứng  bên lề của cuộc suy thoái kinh tế lịch sử

Có thể bạn đang tự hỏi, một buổi mua sắm tiền triệu trở lên như vậy không còn tồn tại ít nhất cũng ở thời điểm này, khi cuộc suy thoái đã kéo nền kinh tế xuống ngưỡng không thể thấp hơn. Thế nhưng, nó chỉ mới diễn ra cách đây hơn tuần lễ.

"Chi tiêu ít đi, phải tiết kiệm hơn" là những cụm từ chúng ta thường nghe vào lúc này, nhưng với những người như Minh Hương và Mai Anh lại khác. Mai Anh 27 tuổi, giải thích: "Đang hạ giá mà, mấy khi có dịp, phải tận dụng tối đa chứ. Các cửa hàng đều để biển sale off lớn hết mức có thể, nếu không mua được thì tiếc lắm".

Thu nhập của Mai Anh khá cao so với bình quân của người Việt Nam. Tuy vậy, trước cuộc suy thoái kinh tế, cô không bao giờ dám vung tay quá trán để tự thưởng cho mình một sản phẩm làm đẹp có giá vài triệu đồng. Trước đây với số tiền mua sắm trên, Mai Anh chỉ tậu được một chiếc túi xách loại dùng được. Còn lúc này, cô có thể mua nhiều gấp ba, thậm chí gấp bốn.

Cuộc khủng hoảng chỉ ảnh hưởng đến người có thu nhập thấp

Tận dụng cơ hội mua sắm khi mọi thứ hạ giá đang trở thành mốt của một số người trong thời điểm này. Những khó khăn về mặt doanh thu buộc các thương hiệu phải có nhiều chính sách lôi kéo khách hàng, từ sau ưu đãi, tặng quà hay hạ giá đến mức tối đa có thể.

Nếu có dịp rảo một vòng quanh các trung tâm thương  mại lớn  như Diamond Plaza, Parkson, Sài Gòn Plaza…chúng ta dễ dàng bắt gặp những biển hiệu giảm giá không tưởng. Các thương hiệu, từ có tiếng đến hơi nổi tiếng, đều treo biển giảm giá. Hàng cao cấp biến thành trung bình và hàng hóa trung bình trở thành giá rẻ.

Giá cả hấp dẫn đã cho nhiều người cơ hội được sở hữu nhiều món hàng hiệu mà trước đây họ không dám nghĩ đến.

Thậm chí, một số người như Mai Anh còn thẳng thắn bày tỏ: "Nếu như ai cũng thắt lưng buộc bụng, làm sao khủng hoảng kinh tế có thể bớt? Chúng tôi mua sắm nghĩa là đang giúp đỡ nền kinh tế".

Còn Minh Hương gạt phắt khi nhắc đến chuyện tiết kiệm: "Khủng hoảng chỉ tác  động đến những người có thu nhập thấp thôi. Tụi mình thu nhập ổn định, đâu cần quan tâm. Vì nếu có sa thải nhân viên, công ty sẽ sa thải từ dưới lên".

Ba dạng tiêu tiền trong giai đoạn kinh tế khó khăn

Có mặt trong lễ bốc thăm mua căn hộ Riverside Residence giai đoạn hai Block A đầu tháng Ba vừa qua tại Trung tâm hội chợ triển lãm Sài Gòn, nhiều người không khỏi ngạc nhiên khi lượng khách tham gia quá đông. Trước khi đưa căn hộ ra giới thiệu, Công ty Phú Mỹ Hưng, đơn vị tổ chức, rất lo lắng bởi thị trường bất động sản đang chững lại. Họ sợ khách hàng sẽ không quan tâm đến nhà cửa trong thời điểm này. Tuy nhiên, chỉ trong vài tiếng đồng hồ, 128 căn hộ cao cấp đã có chủ.

Chị Ngọc Minh, người may mắn được bốc thăm mua căn hộ, chia sẻ: "Vợ chồng mình đã có nhà nhưng vẫn muốn mua thêm vì giá nhà hiện đang có xu hướng rẻ".

Anh Quốc Bình, chồng chị, là chủ một cửa hàng kinh doanh nội thất cao cấp. Suốt mấy tháng qua do làm ăn ế ẩm, anh đành chuyển qua săn lùng mua nhà để khi thị trường sôi động trở lại sẽ bán kiếm lời.

Tận dụng cơ hội mua sắm khi mọi thứ hạ giá đang trở thành mốt của một số người trong thời điểm này

Một chuyên viên kinh tế cho biết: "Có ba dạng tiêu tiền ở thời điểm này. Thứ nhất, đó là những người tận dụng cơ hội để mua sắm vì giá rẻ. Số này không nhiều nhưng sức mua khá lớn, thay vì mua một quả trứng như thông thường, họ có thể mua mười quả để dành.

Thứ hai là những người đổ tiền ra để mua các tài sản lớn như đất đai, nhà cửa…để mong phất lên sau khi thị trường đã bình ổn.

Cả hai dạng này đều có thu nhập ổn định và họ tin dù trời có sập, họ cũng không bị ảnh hưởng. Nói chính xác hơn, họ không biết khủng hoảng kinh tế đang ở đâu, mức độ ra sao và có tồn tại ở Việt Nam hay không.

Thứ ba là những người đang bị tác động mạnh thực sự và họ phải thắt lưng buộc bụng trong mọi chi tiêu".

Tích trữ tiền mặt, thói quen của người Việt Nam

Có người vẫn thắc mắc: Khi lượng tiền lưu thông trên thị trường rất ít, một số người tranh thủ mua sắm lấy tiền ở đâu?

Người Việt Nam vốn có thói quen dự trữ tiền mặt. Cách đây một năm, khi các ngân hàng tranh nhau tăng lãi suất, chúng ta đã chứng kiến cảnh đoàn người nối đuôi nhau gửi tiền vào ngân hàng. Điều này cho thấy lượng tiền được cất giữ trong mỗi gia đình  rất đáng kể.

Một lý  do nữa khiến nguồn tiền này vẫn tiếp tục được đưa ra thị trường trong vài năm trở lại đây, đó là nhiều người Việt Nam trúng chứng khoán, bất động sản và kinh tế phất lên khiến nhiều người có những hợp đồng làm ăn hấp dẫn. Họ nhanh tay lẹ chân đẩy được số tài sản kia rồi biến chúng thành tiền mặt. Nhiều người đã giàu lên trong một đêm vì biết dừng cuộc chơi đúng lúc.

Còn lại là những người có thu nhập ổn định và ở mức cao, họ không hề chịu tác động của cuộc suy thoái.

Trong mắt nhiều người, thu nhập không tăng, không giảm đồng nghĩa với khủng hoảng kinh tế không hề gõ cửa nhà mình. Lấy một ví dụ đơn giản, cách đây sáu tháng, bạn mua một quả trứng với giá 1.000 đồng, nhưng giờ đây bạn phải mua với giá 1.300 đồng. Trong khi đó, thu nhập mỗi tháng của bạn vẫn ba triệu đồng chẳng hạn, tức bạn sẽ phải chi cho khoản ăn uống nhiều hơn. Tuy nhiên với nhiều người, thu nhập là thu nhập, giá tăng là giá tăng.  

Với những người có thu nhập trên năm triệu đồng/tháng, hơn 27% những người được hỏi cho biết họ vẫn mua sắm bình thường trong suốt thời gian qua. Trong khi đó, 53% ngừng mua những hàng hóa nếu thấy không cần thiết, 16% chọn câu trả lời tiết kiệm tối đa và 4% mua nhiều hơn vì đang có nhiều chương trình khuyến mãi.

Người Việt Nam đứng thứ chín về mức độ lạc quan trên toàn cầu

Theo nhìn nhận của các chuyên gia kinh tế, về mặt xã hội, suy thoái kinh tế vẫn có lợi ích riêng khi giúp nền kinh tế  biến động trở nên cân bằng lại. Thời gian qua, chúng ta chứng kiến giá không thực của cổ phiếu hoặc giá cả bất động sản leo thang vượt qua giá trị thật hàng chục hoặc thậm chí đến hàng trăm lần. Cơn bão kinh tế sẽ kéo mọi thứ về đúng với giá trị thật của nó.

Khủng hoảng kinh tế buộc từng doanh nghiệp phải có những đánh giá rõ ràng. Nếu không dựa trên năng lực cốt lõi và giá trị nền tảng, công ty đó khó lòng đứng vững, chỉ các doanh nghiệp làm ăn tử tế mới có cơ hội vượt qua. Sự sàng lọc này có thể khiến nhiều người phải  điêu đứng, thậm chí phá sản, đồng thời lại là cơ hội của không ít người.

Chị Thanh Trúc, 32 tuổi, nhân viên kiểm toán cho biết: "Hơn một năm qua, vợ chồng tôi muốn tìm mua một căn nhà nhưng với số tiền đang có, chúng tôi không thể thực hiện . Cách đây một tháng,  chúng tôi đã mua được căn nhà ưng ý ngay tại trung tâm thành phố của một gia đình đang cần tiền trả nợ ngân hàng, phải bán gấp lấy tiền mặt. Cuộc khủng hoảng là một cơ hội cho gia đình tôi".

Giá cả hấp dẫn đã cho nhiều người cơ hội được sở hữu nhiều món hàng hiệu mà trước đây họ không dám nghĩ đến

Theo kết quả thăm dò xã hội Mỹ do kênh truyền hình CBS và báo The New York Times tiến hành mới đây, có 35% người Mỹ cho rằng cuộc khủng hoảng kinh tế sẽ kéo dài ít nhất hơn hai năm nữa, 28% nói khoảng hai năm, 54% cho biết cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay vẫn chưa rơi xuống đáy và mọi việc tồi tệ nhất vẫn còn đang ở phía trước.

Còn công trình nghiên cứu của Viện Gallup lại cho kết quả: 60% người Mỹ khẳng định cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay lớn nhất trong mọi thời đại, 74% bảo đó là khởi đầu của cuộc suy thoái trong nền kinh tế Mỹ. Nhiều người Mỹ còn lo lắng khủng hoảng có thể kéo dài ba năm…

Theo số liệu thống kê của Nielsen Vietnam Omnibus 2008, mặc cho những thử thách trong năm qua, từ việc tăng giá thực phẩm, xăng dầu và xu hướng đi xuống của thị trường chứng khoán, người tiêu dùng  Việt Nam vẫn sôi nổi và tích cực. Họ là những người đứng thứ chín về mức độ lạc quan trên toàn cầu và thứ năm trong khu vực.

Không khó để giải thích cho điều này vì người Việt Nam vốn dĩ có tinh thần lạc quan. Đa số những người được hỏi đều có thu nhập ổn định, họ không bị tác động hoặc ảnh hưởng rất ít bởi cuộc suy thoái lần này. Họ đặt niềm tin vào những chính sách của nhà nước, các gói kích cầu. Thậm chí, có người còn cho rằng kinh tế Singapore sẽ hồi phục trong năm nay, Việt Nam cũng chỉ sau đó một hoặc nhiều nhất là hai tháng.

Sự tự tin đó phần nào giúp kinh tế  Việt Nam không bị ảnh hưởng quá lớn. Lòng tin của người dân vào các chính sách là một lý do để thúc đẩy nền kinh tế.  Tuy nhiên, lạc quan quá mức sẽ khiến chúng ta không hề có bất kỳ sự chuẩn bị nào, thậm chí bàng quan trước những cơn bão.

Vì nền kinh tế Việt Nam chưa quá hội nhập với thế giới nên sức ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng không đủ mạnh để gây ra những vấn đề quá nghiêm trọng như Mỹ. Dù vậy, mỗi người dân cần chuẩn bị để đối mặt với những khó khăn, học cách thích nghi nếu trường hợp xấu nhất xảy ra.

Mỗi người dân hãy là một người tiêu dùng thông minh

Theo khái niệm chuyên môn, suy thoái có nghĩa là hoạt động kinh tế tụt giảm trên cả nước, kéo dài nhiều tháng. Tuy nhiên, ngoài những người đã bị mất việc, những người đang đối phó với nguy cơ đó, những người chủ đứng trước mối nguy cơ phá sản, bao nhiêu phần trăm trong số hơn 80 triệu người dân Việt Nam hiểu được sự nghiệt ngã của cái gọi là khủng hoảng kinh tế?

Với câu hỏi: Bạn nghĩ gì về khủng hoảng kinh tế? Có tới 12% chọn đáp án: "chẳng sao cả, nó không ảnh hưởng đến mình". Như vậy, cứ 100 người, có 12 người vẫn tin các phương tiện thông tin đại chúng nhắc đến hàng ngày, những con số suy giảm, thất nghiệp…còn đâu đó rất xa. Nó không tồn tại ở Việt Nam khi thu nhập của họ không hề giảm hoặc giảm không đáng kể.

Mỹ, quốc gia đang phải đối mặt với tình trạng thất nghiệp, lạm phát trầm trọng nhất, đã chứng kiến nhiều chuyện thắt lưng buộc bụng đến đau lòng. Chẳng hạn như một số phụ nữ phải bán trứng để trang trải chi phí cho cuộc sống hay nhiều gia đình Mỹ phải ly tán, đổ vỡ, thậm chí kết liễu cuộc sống chỉ vì cơn bão tài chính đang hoành hành.

Cả Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng tuyên bố vào  đầu tháng Ba vừa qua rằng ông không thể quả quyết nền kinh tế Mỹ có khả năng phục hồi vào cuối năm nay. Thời gian để đưa nền kinh tế đầu tàu của thế giới thoát khỏi tình trạng bi đát hiện nay tùy thuộc vào sự phối hợp mang tính toàn cầu và khu vực.

Nền kinh tế Mỹ "hắt hơi", kinh tế thế giới cũng bị "cảm nặng". Ngay chính công dân số một của đất nước cờ hoa chưa dám khẳng định thời điểm nào mới hết khó khăn. Thế nên chúng ta, dù có lạc quan bao nhiêu, cũng khó lòng đặt niềm tin tuyệt đối.

Khủng hoảng kinh tế khi nào kết thúc, và kết thúc ra sao, tùy thuộc vào hành xử của mỗi chúng ta hôm nay. (Ảnh minh họa)

Tất nhiên, tiền bạc trong tay mỗi người, dù có khủng hoảng, chúng ta vẫn phải mua sắm và chi dùng cho cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, việc chi tiêu đồng tiền đó như thế nào trong thời điểm này để có thể đứng vững khi nước lụt bén gót chân lại là chuyện không dễ.

Quan điểm của Minh Hương và Mai Anh…có vẻ được một số người hưởng ứng, nhưng họ không hiểu công ty của họ vẫn đang phải gồng mình gánh những khó khăn để vượt qua thời điểm này. Do đó, họ sẽ khó giữ được mức lương thường nhận trước đây. Hơn nữa, đừng tưởng mình trên cao sẽ không bị lạnh. Khi công ty giảm  nhân lực, những người ở lại sẽ phải gánh vác công việc của số ra đi.

Nhìn nhận đúng vấn đề để có cách ứng xử phù hợp

Thái độ bi quan đến cực đoan chỉ khiến tình hình thêm xấu, nhưng lạc quan đến độ bàng quan chắc chắn không phải là cách đúng  vào lúc này. Chính vì thế, bạn phải biết nhìn nhận sự việc một cách hợp lý.

Đây không phải là lúc bạn quá chi li hay vung tay quá trán mà cần cân nhắc kỹ trước khi bỏ tiền ra mua sắm. Lý tưởng nhất là tìm cách tăng thu nhập để không bị hụt vốn, đồng thời vẫn có thể mua sắm bình thường. Nhưng đâu phải ai cũng có khả năng làm việc này.

Nếu là người quản lý, bạn hãy thẳng thắn cho nhân viên, đồng nghiệp biết họ có thể gặp nguy cơ gì khi suy thoái vẫn tiếp diễn.

Khủng hoảng kinh tế khi nào kết thúc, và kết thúc ra sao, tùy thuộc vào hành xử của mỗi chúng ta hôm nay.

Theo