Trống đánh xuôi...

Mở đầu câu chuyện này là quyết định thu thuế mới đối với các ngân hàng lớn hàng đầu nước này để thu lại tiền chi tiêu cho gói cứu trợ, kích thích kinh tế phát triển. Theo đó, tổng số tiền thuế mà 50 ngân hàng và quỹ tín dụng lớn nhất sẽ phải nộp ước tính vào gần 100 tỷ USD.

Ông Obama lý giải rằng, động thái này nhằm ngăn khoản tiền cứu trợ bị chảy vào túi các chủ ngân hàng thông qua những khoản tiền thưởng kếch xù. Các nhà quan sát thì cho rằng, đây là một cách để Tổng thống Mỹ lấy lại niềm tin của dân chúng sau khi Mỹ xôn xao trước vụ giới chức phố Wall chia tiền thưởng hàng chục, thậm chí hàng trăm nghìn USD trong khi đơn vị của họ vẫn phải nhận tiền của Chính phủ để khỏi bị phá sản.

Trong khi đó, Tổng chưởng lý bang New York, ông Andrew Cuomo cũng yêu cầu 8 ngân hàng đầu tiên nhận tiền cứu trợ theo Chương trình giải trừ tài sản xấu (TARP) của Chính phủ phải cân nhắc các khoản thưởng trong năm 2009.

Những ngân hàng này gồm Bank of America Corp, Bank of New York Mellon Corp, Citigroup Inc, Goldman Sachs Group Inc, JPMorgan Chase & Co, Morgan Stanley, State Street Corp và Wells Fargo & Co.

Tỏ ra “hiểu ý” Tổng thống cũng như dân chúng, hàng loạt giới chức ngân hàng đưa ra các cam kết giảm mức thưởng trong năm 2009. Nổi bật là lời hứa hẹn cải cách trong việc chi trả lương thưởng dành cho nhân viên của ba chủ tịch ngân hàng Morgan Stanley, Merrill Lynch và Wells Fargo.

Tổng thống Obama muốn hạn chế các khoản tiền thưởng

Theo báo cáo của các lãnh đạo này, các khoản thanh toán của năm 2009 đến nhân viên trung bình ở mức 300.000 USD. Giới chức ngân hàng Merrill Lynch cũng khẳng định, họ sẽ phải hoãn lại một tỷ lệ lớn khoản tiền thưởng dành cho nhân viên bởi vì ảnh hưởng của ngân hàng chủ sở hữu nó là Bank of America.

... Kèn thổi ngược

Mặc cho các cảnh báo về việc ngăn cản từ Washington và những cam kết của chính mình, nhiều ngân hàng vẫn chuẩn bị phát các khoản tiền thưởng ở mức rất cạnh tranh với những năm làm ăn phát đạt.

“Chúng tôi đang trả lương theo kết quả làm việc, và cũng có những bộ phận của công ty có được kết quả khổng lồ, họ sẽ được thưởng vì điều đó”, ông Bob Stickler, một giới chức ngân hàng khẳng định.

Hãng tin tài chính Bloomberg dẫn số liệu ước tính của giới phân tích trong ngành tài chính Mỹ cho biết, bộ phận ngân hàng đầu tư của các ngân hàng Goldman Sachs, Morgan Stanley và JPMorgan Chase có thể sẽ chi thưởng tới 27,6 tỷ USD cho kỳ thưởng cuối năm 2009. Số tiền thưởng này cao gần gấp rưỡi so với năm ngoái, và vượt cả mức kỷ lục 26,8 tỷ USD của năm 2007.

JPMorgan Chase, ngân hàng lớn thứ hai tại Mỹ xét về giá trị tài sản, cho biết, tổng số tiền mà họ chi cho lương thưởng của bộ phận ngân hàng đầu tư trong cả năm qua là 9,33 tỷ USD. Bình quân, mỗi người làm việc tại JPMorgan Chase kiếm được 380.000 USD trong năm 2009.

Là ngân hàng đầu tư kiếm nhiều lợi nhuận nhất trong lịch sử Phố Wall, trong ba quý đầu năm 2009, Goldman Sachs dành riêng 16,7 tỷ USD, tương đương 47% doanh thu, cho quỹ lương thưởng của năm. Tại Goldman Sachs, tiền thưởng trung bình ước tính năm 2009 là gần 600.000 USD. Con số này tại J.P. Morgan Chase là dưới 400.000 USD. Con số trung bình đã che đậy sự thực về những khoản tiền thưởng trị giá hàng triệu USD cho các nhà quản lý.

Morgan Stanley cũng tuyên bố dành một tỷ lệ lớn trong doanh thu của hãng để trả cho các nhân viên như hãng đã làm trong những năm trước. Morgan Stanley dự định dành 62% doanh thu để bồi thường cho các nhân viên trong năm 2009 bao gồm: lương, thưởng và trợ cấp, tổng cộng lên tới 14,4 tỷ USD.

Lý do mà hãng đưa ra là nhằm mục đích giữ lại những nhân viên tài năng. Trong khi đó, báo cáo doanh thu cả năm 2009 của hãng cho thấy, lợi nhuận của Morgan Stanley không đạt được như kỳ vọng bởi một năm đáng thất vọng trong tài sản cầm cố và hoạt động kinh doanh trái phiếu.

Giới phân tích cho rằng, khoản thưởng kỷ lục nói trên chắc chắn sẽ khiến dư luận Mỹ bất bình, vì trong thời gian khủng hoảng năm 2009, hàng loạt định chế tài chính lớn của nước này đã phải tồn tại nhờ tiền thuế của dân.

Nhiều kiểu “lách luật”

Để tránh “búa rìu dư luận”, nhiều ngân hàng tìm các cách khác nhau để che đậy những khoản thưởng trong nháy mắt dưới tấm màn của sự điều chỉnh hợp lý hay thậm chí “đánh bóng” số tiền thưởng đó.

Phố Wall vẫn chứng kiến cơn mưa tiền thưởng bất chấp sự kiểm soát của Chính phủ và bất bình của dư luận

Một số ngân hàng đang điều chỉnh thói quen chi thưởng của họ, giảm thiểu thậm chí loại bỏ một vài khoản tiền thưởng bằng tiền mặt, thay bằng các khoản tiền thưởng bằng cổ phần và giảm phần doanh thu dành cho chi trả.

Theo nguồn tin của Bloomberg, Morgan Stanley, công ty chứng khoán lớn thứ hai ở Phố Wall trước khi chuyển đổi thành ngân hàng từ năm ngoái, dự kiến sẽ thực hiện chính sách trả dần ít nhất 65% tiền thưởng cuối năm 2009 cho 30 lãnh đạo cao nhất.

Goldman Sachs mới đây cũng thông báo, 30 lãnh đạo hàng đầu của ngân hàng này sẽ được hưởng tiền thưởng cuối năm dưới dạng cổ phiếu, mà số cổ phiếu này sẽ không được phép bán trong vòng 5 năm. JPMorgan Chase cũng tuyên bố sẽ chi thưởng phần lớn dưới dạng cổ phiếu và quy định lãnh đạo phải giữ 75% số cổ phiếu thưởng đó trong một thời gian nhất định.

Chưa dừng lại ở đó, Goldman Sachs còn “khôn khéo” đánh bóng hình ảnh của các khoản tiền thưởng khi buộc các thành viên Hội đồng Quản trị và Ban giám đốc dành một phần tiền thưởng cho công tác từ thiện. Kế hoạch làm từ thiện đã được “quần chúng” ở Goldman nồng nhiệt đón nhận. Các tổ chức phi lợi nhuận cũng có thể hoan nghênh.Trong khi đó,việc một công ty buộc nhân viên làm từ thiện là chuyện xưa nay hiếm ai chấp nhận, nhưng các luật sư lại cho rằng, hành động đó là hợp pháp.

Theo thông lệ, các công ty ở Phố Wall thường chi gần một nửa doanh thu hàng năm để trả lương, thưởng và các chế độ phúc lợi. Tiền thưởng cuối năm thường chiếm 60% tổng mức lương thưởng của cả năm.