Hiện tượng mâu thuẫn giữa bố dượng với con riêng của vợ đang gây ra nhiều bi kịch trong những gia đình “rổ rá cạp lại”, không ít trường hợp dẫn đến ly hôn lần nữa. Có những đàn ông có thể chấp nhận người phụ nữ đã qua một đời chồng nhưng lại không chấp nhận được đứa con riêng của người mình yêu - nhất là con trai - và đưa cuộc hôn nhân vào khủng hoảng triền miên:

Một chuyên viên tư vấn tâm lý cho biết hầu hết nam giới đã ly hôn khi tiếp tục đi tìm bạn đời thường có nguyện vọng số một là có thể chấp nhận lấy người phụ nữ đã qua một đời chồng nhưng dứt khoát không sống với con.

Khi hỏi tại sao anh lại yêu cầu “oái oăm” như vậy vì đa số phụ nữ đi bước nữa thường có con riêng. Người đàn ông ấy kể rằng anh ta đã có kinh nghiệm “xương máu” rồi. Không bao giờ những đứa trẻ đó chấp nhận ai lấy mẹ nó đâu.

Thật khó để đứa trẻ nào chấp nhận người đàn ông khác thay thế bố đẻ chúng

Anh ta thú nhận đã phải một lần bây giờ nghĩ đến vẫn còn sợ. Đứa con gái của người yêu mới lên 8 tuổi coi tất cả những người đàn ông lân la tìm hiểu mẹ nó là kẻ thù.

Thế là hai người cứ nhắn tin hẹn nhau, khi nào nó đi học không có nhà thì anh bí mật đến theo kiểu đánh “du kích”. Bất ngờ một hôm cô giáo ốm phải nghỉ học, đứa trẻ về bất ngờ vừa gọi mẹ vừa đập cửa thình thình.

Trong nhà hai người cuống quít cả lên. Bố dượng tương lai bí quá vơ vội quần áo leo tót lên gác xép. Mẹ thì chưa kịp chỉnh trang y phục vội vã ra mở cửa. Đứa bé vào nhà phát hiện ngay cái xe máy của “kẻ đột nhập” để chình ình giữa nhà, nhìn xung quanh không thấy ai, nó leo lên gác bắt quả tang người tình của mẹ nấp trên đó.

Thế là nó làm ầm ĩ khiến hai người xấu hổ, từ đó anh ta không dám đến nữa. Từ lâu, chúng ta đã nghe trong dân gian nói nhiều về mâu thuẫn dì ghẻ - con chồng nhưng ít thấy lưu truyền những chuyện bố dượng ác độc với con riêng của vợ.

Có lẽ vì trước đây, theo lễ giáo phong kiến, “phu tử tòng tử” (chồng chết thì theo con), mặt khác chuyện ly hôn cũng rất ít xảy ra nên mâu thuẫn giữa bố dượng với con riêng của vợ ít được đề cập.

Trong khi đó, ở các nước phát triển, những phụ nữ đã có con, đi tìm hạnh phúc mới ngày càng nhiều và mối quan hệ giữa bố dượng với con riêng của vợ đã trở thành một vấn đề được xã hội quan tâm, như một nếp sống văn hóa trong xã hội hiện đại.

Thử tìm hiểu tại sao đứa con riêng của người phụ nữ lại khó chấp nhận người đàn ông đến với mẹ nó? Bởi vì trẻ con rất dễ nhận ra người đó chỉ dành tình yêu cho mẹ nó thôi. Không những thế, ông ta còn tỏ ra không thích sự có mặt của nó.

Không thể không thừa nhận một thực tế là khi vợ chồng muốn âu yếm nhau, có mặt đứa trẻ là một trở ngại. Nhất là trước đây nó đã từng chứng kiến cảnh mẹ âu yếm bố đẻ của nó như thế nào, giờ đây lại thấy mẹ làm như vậy với người đàn ông khác, không phải là bố nó. Đó là điều người phụ nữ nào cũng ngượng ngập.

Trong những trường hợp con bất ngờ chứng kiến cảnh này, đa số người mẹ đều cảm thấy như mình có lỗi, điều không bao giờ xảy ra khi chỉ còn chung sống với người chồng cũ tức là cha đẻ của nó. Điều đó giải thích vì sao một số ông bố dượng lại không thích con riêng của vợ?

Tất nhiên, chúng ta không thể mong đợi người chồng thứ hai ngay từ đầu đã thể hiện tình yêu thương đứa trẻ mạnh mẽ và sâu sắc như con đẻ. Tình cảm muốn nảy nở cần phải có thời gian. Mặt khác cũng đừng hy vọng đứa bé sẽ cư xử với bố dượng tốt đẹp như những gì ông ta cư xử với nó, vì dẫu sao nó vẫn là đứa trẻ.

Thực ra, có những khó khăn không phải chúng ta không có khả năng khắc phục nhưng vì không nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nên không để tâm suy nghĩ, tìm hiểu cặn kẽ.

Theo kinh nghiệm của các chuyên gia tâm lý ở những người có tỷ lệ ly hôn cao và nhiều phụ nữ đem theo con vào cuộc hôn nhân sau, khi bắt đầu một mối quan hệ mới người mẹ cần tạo điều kiện cho người yêu làm quen với đứa con riêng của mình trước khi chung sống.

Tình cảm giữa hai con người, dù là một người lớn với một đứa trẻ, không thể nảy sinh một sớm một chiều mà phải có một quá trình. Có những đứa trẻ vì ngây thơ hoặc ích kỷ, không thể hiểu được vì sao mẹ con đang sống yên ổn với nhau lại có một người đàn ông ở đâu xen vào chia sẻ tình cảm của nó?

Nếu đứa trẻ quá nhỏ chưa hiểu gì thì giải pháp tốt nhất là tạo điều kiện để bố dượng tương lai gây thiện cảm với nó. Có thể soạn một “kịch bản” làm sao cho đứa trẻ tưởng là vô tình mẹ con nó gặp người đàn ông lạ ở công viên chẳng hạn.

Có thể dàn dựng một tình huống nào đó để anh ta có cơ hội thể hiện sự giúp đỡ vô tư hai mẹ con và từ đó làm đứa trẻ dễ dàng tiếp nhận tình cảm của người đàn ông lạ một cách vô tư hơn, chứ không nghĩ rằng vì muốn “tấn công” mẹ mà ông ấy giả vờ tốt với nó.

Muốn có được tình cảm của đứa trẻ người bố dượng cần có một tấm lòng bao dung và yêu thương đứa trẻ như máu mủ của mình

Thông thường, đứa trẻ không có bố hay chỉ thỉnh thoảng mới gặp bố đẻ của nó, bao giờ cũng thiếu thốn tình cảm đích thực của một người cha. Do đó, khi gặp một người đàn ông hào hiệp và tốt bụng, thực sự yêu trẻ con, nó chẳng dễ khước từ.

Nếu quá trình ấy diễn ra một cách thân thiện thì có trường hợp chính đứa trẻ tha thiết mời người đàn ông đó về nhà chữa đồ chơi cho nó hoặc giúp mẹ học sử dụng máy vi tính hay học thêm ngoại ngữ chẳng hạn.

Thực ra những “kịch bản” kiểu đó hai người lớn tuổi chỉ cần bàn thảo một lúc có thể soạn ra hàng lô xích xông. Nhưng sở dĩ không mấy ai làm được điều đơn giản đó vì người ta nghĩ là trẻ con quan trọng gì mà phải mất công với nó. Đến khi rắc rối xảy ra họ càng bị động đối phó càng sai lầm và dẫn đến tình trạng gần như đối kháng giữa đứa con với ông bố dượng tương lai.

Ở những quốc gia mà ngành tâm lý phát triển, người ta rất coi trọng trạng thái tâm lý của con người trong giao tiếp, kể cả đứa trẻ con. Một đôi vợ chồng hiếm muộn muốn xin con nuôi ở cô nhi viện phải thực hiện một loại yêu cầu hàng tháng trước khi được đón đứa trẻ về.

Mới đầu, họ chỉ đưa cho đứa trẻ xem ảnh bố mẹ nuôi. Sau đó nó nhận quà nhiều lần đến bao giờ nó mong mới cho gặp. Hàng ngày bố mẹ nuôi đưa cháu đi chơi vườn thú, công viên tạo tình cảm thân mật gắn bó đến khi đứa trẻ đến thăm nhà bố mẹ và về xin cô giáo được đến sống với bố mẹ nuôi, họ mới cho đến con. Ví dụ đó cho thấy các nhà tâm lý rất coi trọng quá trình hình thành tình cảm của đứa con.

Nếu có cả một kế hoạch chinh phục tình cảm của nó như thế khả năng thành công là trong tầm tay. Bởi vì người đàn ông đã chinh phục được mẹ nó không phải là người không có khả năng chinh phục mà chỉ vì họ quan niệm việc quái gì phải chinh phục trẻ con cho mất thì giờ.

Tục ngữ có câu: “Vạn sự khởi đầu nan”. Bước khởi đầu thành công sẽ tạo đà cho mối quan hệ cha con gắn bó sau này. Trái lại, nếu bỏ qua hay làm hỏng bước khởi đầu, sẽ gặp rất nhiều khó khăn về sau.

Có trường hợp, sau khi mẹ chẳng may chết sớm, người bố dượng vẫn yêu thương chăm sóc đứa con riêng của vợ mà phải mấy chục năm sau, khi ông ta hấp hối, người con mới nghẹn ngào gọi: “Bố ơi!”.

Thật ra, truyền thống đạo lý của dân tộc ta một người cha hết lòng yêu thương đứa con là giọt máu của mình bao giờ cũng được xã hội trân trọng, nhưng một người cha có tấm lòng bao dung, yêu thương được đứa con không phải máu mủ của mình càng đáng kính trọng.

Vì lý do nào đó, những đứa trẻ rơi vào hoàn cảnh không may, thiếu vòng tay che chở của người cha đẻ nhưng lại may mắn được trái tim nhân hậu của người cha thứ hai đang trở thành hiện tượng ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại.

Tuy nhiên, cũng như mọi điều tốt đẹp khác trên đời, chẳng mấy khi từ đâu rơi xuống mà phần lớn do chúng ta tạo dựng lên. Trong đó, người đóng vai trò quyết định - cái gạch nối không thể thiếu trong mối quan hệ song phương này - không ai khác hơn là người mẹ - người vợ.

Theo Trịnh Trung Hòa