Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định không sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT ngày 11 và 12/6 của 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, đồng thời tổ chức cho các em thi lại tất cả môn vào ngày 14 và 15/8.
Nguyện vọng của các thí sinh được bảo lưu. Sau khi có điểm thi mới, các em sẽ tham gia một đợt xét tuyển riêng. Bộ cũng khẳng định việc tổ chức thi lại nhằm khôi phục tính trung thực, khách quan và công bằng của kỳ thi, không phải biện pháp kỷ luật đối với toàn bộ thí sinh.
Đây là một quyết định khó khăn, bởi bất kỳ phương án nào cũng để lại những hệ quả nhất định. Trong hoàn cảnh kết quả tại cả điểm thi không còn đủ độ tin cậy, thi lại là lựa chọn cần thiết để đưa điểm số trở về đúng giá trị của nó.
Một kỳ thi quốc gia không chỉ đo năng lực của từng học sinh. Kết quả của nó còn được dùng để xét tốt nghiệp, tuyển sinh đại học và phân chia cơ hội giữa hàng trăm nghìn thí sinh. Vì vậy, mỗi điểm số chỉ có ý nghĩa khi được tạo ra trong một quy trình trung thực, khách quan và thống nhất. Một khi quy trình ấy bị xâm phạm trên diện rộng, kết quả không thể tiếp tục được sử dụng chỉ dựa trên giả định rằng một số bài thi có thể vẫn phản ánh đúng năng lực.
Theo thông tin được công bố, sai phạm tại điểm thi Trường THPT Tuyên Quang không giới hạn ở một môn hoặc một tình huống đơn lẻ. Có dấu hiệu tổ chức, phân công và sự tham gia của nhiều người; giáo viên đã vào phòng thi hướng dẫn thí sinh, bước đầu còn phát hiện dấu hiệu móc nối giữa một số phụ huynh và giáo viên nhằm tác động đến kết quả.
Trong hoàn cảnh đó, rất khó xác định điểm số nào hoàn toàn được tạo ra trong điều kiện bình thường, điểm số nào đã chịu tác động và mức độ tác động đến đâu. Việc chỉ hủy một phần kết quả hoặc chỉ thi lại một môn có thể không đủ để khôi phục niềm tin vào toàn bộ kỳ thi.
Việc giữ nguyên kết quả vì lo học sinh chịu thiệt có thể xuất phát từ sự cảm thông. Tuy nhiên, một điểm số không còn đủ độ tin cậy có thể làm thay đổi thứ hạng, cơ hội trúng tuyển và lựa chọn tương lai của những thí sinh khác.
Việc thi lại không nên được nhìn như sự phủ nhận công sức học tập của toàn bộ các em. (Ảnh: Báo Tuyên Quang)
Công bằng với 328 thí sinh tại Tuyên Quang không thể tách rời công bằng với tất cả thí sinh đã dự kỳ thi trên cả nước. Thi lại vì thế không nên được nhìn như một sự phủ nhận công sức học tập của toàn bộ các em. Trong hoàn cảnh hiện nay, đó là phương án phù hợp nhất để xác lập lại một kết quả có cơ sở, giúp mỗi thí sinh được đánh giá bằng bài làm của chính mình.
Ngay cả với những em đã đạt điểm cao hoàn toàn bằng năng lực, kết quả cũ cũng khó tránh khỏi những nghi ngại do sai phạm của điểm thi gây ra. Một kỳ thi được tổ chức lại nghiêm túc sẽ giúp các em có cơ hội chứng minh năng lực bằng một kết quả minh bạch hơn.
Cần phân biệt rõ việc xử lý kết quả của điểm thi với việc xác định trách nhiệm của từng người. Khi tính trung thực và khách quan của cả điểm thi đã bị xâm phạm, kết quả chung phải được xử lý để khôi phục công bằng. Nhưng ai tổ chức sai phạm, ai trực tiếp can thiệp, ai chủ động tiếp nhận sự hỗ trợ và mức độ vi phạm ra sao phải được làm rõ trên cơ sở chứng cứ cụ thể.
Việc 328 thí sinh phải thi lại không có nghĩa cả 328 em đều gian lận. Trong số đó có thể có người chủ động tham gia, có người được hỗ trợ, cũng có thể có những học sinh hoàn toàn làm bài bằng năng lực của mình. Mỗi trường hợp phải được xem xét riêng. Người có lỗi cần chịu trách nhiệm tương xứng; người không có lỗi không thể bị đặt dưới sự nghi ngờ chung.
Đó chính là điểm cân bằng giữa kỷ cương và tính nhân văn. Nghiêm minh không có nghĩa là xử lý đồng loạt mà không phân biệt. Nhân văn cũng không phải là giữ lại kết quả đã mất độ tin cậy chỉ để tránh gây xáo trộn. Một cách xử lý có lý, có tình phải đồng thời đạt được hai mục tiêu: Bảo vệ sự công bằng của kỳ thi và bảo vệ quyền lợi chính đáng của từng học sinh.
Vì vậy, trách nhiệm của ngành Giáo dục không dừng ở việc tổ chức thêm một kỳ thi. Các thí sinh cần được thông tin đầy đủ về lịch thi, cách sử dụng kết quả mới, quy trình xét tuyển riêng và những quyền lợi được bảo lưu.
Việc hỗ trợ ôn tập, đi lại, tư vấn tâm lý cũng cần được thực hiện cụ thể. Sau nhiều tuần căng thẳng, các em phải trở lại với sách vở và phòng thi trong khi bạn bè đã bước sang giai đoạn chờ nhập học. Đây là một áp lực có thật, đặc biệt với những học sinh tin rằng mình không liên quan đến sai phạm.
Kỳ thi lại phải đủ nghiêm túc để khôi phục độ tin cậy, nhưng cũng cần được tổ chức trong một không khí bình thường, giúp thí sinh hiểu rằng các em đang được trao cơ hội xác lập lại kết quả, chứ không phải cùng chịu một hình thức trừng phạt.
Vụ việc tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang không chỉ đặt ra câu hỏi về quy trình của một điểm thi. Nó còn gợi lại vấn đề căn bản của giáo dục: điểm số được tạo ra để làm gì và người lớn đang trao cho học sinh bài học nào qua cách ứng xử với thành tích.
Nếu kết quả điều tra xác định có việc cán bộ, giáo viên hoặc phụ huynh can thiệp vào bài thi, những hành vi ấy không chỉ làm sai lệch điểm số. Chúng còn làm tổn hại đến chính học sinh và niềm tin của xã hội vào sự công bằng của giáo dục.
Người thầy được trao trách nhiệm bảo vệ tính nghiêm túc của kỳ thi. Phụ huynh có quyền mong con đạt kết quả tốt. Nhưng mọi sự giúp đỡ vượt qua giới hạn trung thực, dù được biện minh bằng mong muốn tốt đẹp, cuối cùng đều có thể khiến trẻ hiểu sai về giá trị của nỗ lực.
Điểm số không thuộc về năng lực thật có thể mở ra một cánh cửa trước mắt, nhưng khó giúp người học đi xa. Khi bước vào môi trường đòi hỏi kiến thức và năng lực thực chất, những khoảng trống ấy sớm muộn cũng bộc lộ. Tình thương đúng nghĩa không phải là giúp con có được kết quả cao bằng mọi cách. Đó là giúp con đủ kiến thức, nghị lực và lòng tự trọng để chấp nhận thành quả do chính mình làm nên.
Bởi vậy, xử lý nghiêm người có sai phạm và bảo vệ học sinh không có lỗi không phải hai yêu cầu đối nghịch. Cả hai đều hướng tới một nền giáo dục tôn trọng sự thật.
Sau vụ việc này, ngành Giáo dục cần tiếp tục rà soát quy trình lựa chọn nhân sự, giám sát phòng thi và trách nhiệm của người đứng đầu. Công nghệ có thể hỗ trợ phát hiện bất thường, nhưng nền tảng lâu dài vẫn là sự liêm chính của những người được giao tổ chức kỳ thi.
Ngày 14 và 15/8, 328 thí sinh sẽ bước vào phòng thi thêm một lần nữa. Các em có trách nhiệm làm bài bằng năng lực thật. Ngành Giáo dục có trách nhiệm tổ chức một kỳ thi nghiêm túc, công bằng và bảo đảm đầy đủ quyền lợi cho từng người. Điểm số cũ cần được làm lại vì không còn đủ độ tin cậy. Nhưng trách nhiệm và danh dự của mỗi học sinh chỉ có thể được xem xét bằng hành vi và chứng cứ của chính em.
Đó là cách quyết định thi lại vừa giữ được kỷ cương, vừa giữ được con người; đồng thời đưa giáo dục tiến gần hơn đến mục tiêu học thật, thi thật, năng lực thật và kết quả thật.
Theo VTC News
https://vtcnews.vn/328-hoc-sinh-thi-lai-diem-can-bang-giua-ky-cuong-va-nhan-van-ar1032785.html
