Bố mẹ tiến sĩ, con học dốt

Mặc dù cả hai vợ chồng chị Đan đều ham họcvà đã có bằng tiến sĩ nhưng cô con gái thì ngược lại. Cô bé ghét phải đếntrường mỗi sáng và kết quả học tập thường đứng ở cuối lớp.

Người ta vẫn thường nghĩ rằng nếu bố mẹtài giỏi thì con cái họ sinh ra cũng sẽ được thừa hưởng gene đó và tự khắcsẽ giỏi như bố mẹ chứ không phải cố gắng nhiều. Tuy nhiên trên thực tế cókhông ít trường hợp ngược lại, bố mẹ rất giỏi mà con thì lại... dốt.

Xấu hổ vì là tiến sĩ mà không dạy nổicon

Bé Kim Vân, 10 tuổi, con gái chị Đan (phốCự Lộc, Thanh Xuân, Hà Nội) năm nay đang học lớp 5. Chị Đan và chồng đều làtiến sĩ, giảng viên đại học, được mọi người đánh giá cao về tri thức, trìnhđộ. Vợ chồng chị đều ham học từ bé và đến nay vẫn say mê nghiên cứu.Nhưng ngược với bố mẹ, bé Vân dù mới ở bậc tiểu học mà chỉ đạt kết quả họctập rất lẹt đẹt.

Trên thực tế có không ít trường hợp ngược lại, bố mẹ rất giỏi mà con thì lại... dốt

Chị Đan cũng đã chú ý kèm con và còn thuê cả gia sư giỏi vềtận nhà kèm, nhưng vẫn không đạt được kết quả như mong muốn. Bé Vân vẫn tỏra không hứng thú với việc học, thậm chí còn ghét phải đến trường mỗi sáng.Chị Đan rất đau đầu về việc học hành của cô con gái và còn có cảm giác xấuhổ với bạn bè đồng nghiệp vì “mang tiếng giỏi mà không dạy nổi con”.

“Không hiểu con bé giống ai nữa, hai vợ chồng đều là tiến sĩ mà đi họpphụ huynh lần nào nghe cô giáo đọc kết quả xếp hạng, con mình cũng đứng gầncuối lớp”, Đan than thở. 

Một trường hợp khác là cu Hiếu, con traicủa vợ chồng Nam – Linh (Thụy Khuê, Hà Nội). Từ thời còn đi học, cả hai đềulà dân “ trường chuyên” với những thành tích học tập rất đáng nể. Khi sinhcon, hai vợ chồng đều rất tự tin nghĩ cả bố và mẹ suốt thời đi học đều đứngnhất nhì lớp thì con cũng sẽ như thế hoặc có kém thì cũng đứng thứ ba, thứtư là cùng.

Nghĩ thế nên vợ chồng Nam không bắt épcon học quá nhiều và để cho con tự học theo ý thích là chính. Cu Hiếu cũngthể hiện là một đứa trẻ thông minh, tiếp cận với mọi vấn đề khá nhanh, nhưnglại có nhược điểm là quá hiếu động và ít khi tập trung vào việc gì đượctrong thời gian dài.

Ngay từ năm lớp một, kết quả học tập củaHiếu đã không tốt nhưng anh Nam vẫn không cho là quan trọng. Tuy nhiên đếnlớp hai rồi lớp ba, tình hình vẫn không thay đổi. Hiếu thường bị cô giáonhận xét là không tập trung vào bài học; bài được giao thì làm xong rấtnhanh nhưng hay làm sai.

Đến lúc này, anh Nam mới thực sự để ý đếnkhả năng học tập của cậu con trai và để tâm kèm cặp cho cu cậu nhiều hơn.Thế nhưng mỗi lần được bố ngồi kèm và hướng dẫn thì Hiếu làm bài đúng bài,còn không thì có khi cu cậu làm sai cả những phép tính đơn giản nhất. Vợchồng Nam băn khoăn, nghi ngờ không biết con mình có thực sự được thừa hưởnggene thông minh từ bố mẹ hay không.

Chỉ thông minh chưa chắc đã học giỏi

Trao đổi về vấn đề này, tiến sĩ Nguyễn Công Khanh (ĐH Sư phạm Hà Nội) chorằng để đạt được kết quả học tập tốt, ở mỗi học sinh cần hội tụ, kết hợpnhiều yếu tố đan xen, tương hỗ. Một đứa trẻ có tư chất tốt, chỉ số thôngminh cao thì điều đó cũng chỉ quyết định được 20% khả năng thành công ở họcđường.

Trước đây nhiều người vẫn cho rằng, gene di truyền là yếu tố quyết định trí tuệ của trẻ

Phần còn lại là các yếu tố như khả nănghòa nhập, thích ứng với cộng đồng (cụ thể ở đây là trường lớp, bạn bè); sựhứng thú với việc học tập, khả năng kiên trì thực hiện nhiệm vụ của bài học,khả năng chú ý, biết lắng nghe cô giáo, khả năng cảm nhận được những lờikhen và cả lời chê của mọi người để biết tự đánh giá bản thân… Kết hợp tấtcả  những yếu tố đó mới có thể đem lại thành công trong kết quả học tập củatrẻ.

Trước đây nhiều người vẫn cho rằng, genedi truyền là yếu tố quyết định trí tuệ của trẻ. Tuy nhiên, các nghiên cứukhoa học hiện đại đã chứng minh sự phát triển trí tuệ, tri thức của mỗingười phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố bổ sung cho nhau. Trong đó, yếu tố môitrường tiếp xúc, sự tương tác với xã hội góp phần đặc biệt quan trọng. Vìthế, theo tiến sĩ Khanh, việc đứa trẻ có bố bà mẹ rất tài giỏi, thông minh,bản thân nó được thừa hưởng gene tốt đó nhưng khi đi học lại không phát huyđược cũng là chuyện bình thường.

Nguyên nhân có thể từ chính đứa trẻ nhưthiếu kỹ năng sống, khả năng thích nghi học đường kém, thiếu tự tin, nhútnhát nên không chơi được cùng bạn, và không có điều kiện để thể hiện bảnthân. Tiến sĩ Khanh từng gặp trường hợp: đứa trẻ hiểu và có thể làm tốt bàitập cô giao nhưng vì nhát nên không dám giơ tay phát biểu, khi được gọi lênbảng thì lúng túng, dẫn đến kết quả sai và nhận điểm kém. Tình huống này nếuxảy ra nhiều lần sẽ càng khiến trẻ tự ti, không muốn cố gắng nữa.

Lại có những đứa trẻ quá hiếu động, từ ngữ chuyên môn gọi là “tăng động”, dùthông minh nhưng cũng không đạt kết quả học tập tốt. Nó hiểu vấn đề rấtnhanh nhưng không bao giờ chịu ngồi yên. Trong lớp, cô giáo có dạy gìnó cũng không chú ý. Những đứa trẻ này thường thiếu tính kiên trì, nhanhchán nản và không mấy khi tập trung lâu vào bài học, thường bị nhận xét là“nhanh nhảu đoảng”.

Có khi lỗi ở cha mẹ

TIN LIÊN QUAN

Một số cha mẹ chủ quan, cho rằng mình giỏithì con cũng đương nhiên thừa hưởng trí thông minh đó và tự nó cũng học giỏiđược mà không cần phải rèn giũa quá nhiều. Họ cho rằng với những thiết bị,sách báo đầy đủ, hiện đại, chắc chắn con mình sẽ học giỏi vì ngày xưa họkhông có điều kiện như thế mà vẫn học tốt và thành đạt được.

Thông thường, bố mẹ tài giỏi cũng đồng nghĩa với việc họ sẽ bận bịu, ít cóthời gian chú ý đến con cái mà phó mặc cho thầy cô, ông bà, người giúp việc.Họ có thể kiếm được nhiều tiền, cho con cuộc sống đầy đủ về vật chất. Trẻđược bảo bọc trong điều kiện lý tưởng, không phải va vấp nhiều với thực tếxã hội bên ngoài…

Điều này cũng có mặt trái là làm cho cáckỹ năng sống, hiểu biết thực tế của trẻ bị thiếu hụt nhiều. Trẻ chỉ biết đếncác trò chơi điện tử, xem ti vi... Những hình thức giải trí này không có tácdụng nhiều đối với việc tiếp thu tri thức của trẻ mà ngược lại còn làm chotrẻ mất dần khả năng tương tác xã hội, khả năng đặt câu hỏi khám phá, khôngcó nhu cầu giao tiếp và hậu quả là quá trình tư duy cũng bị chậm lại, thiếusáng tạo.

Giải quyết vấn đề này, trước tiên chamẹ cần đánh giá con có những khả năng gì, điểm mạnh và điểm yếu trong tínhcách, từ đó chú ý rèn dạy những kỹ năng mà con đang thiếu hụt, phát huynhững điểm mạnh.

Tốt nhất, nên tìm đến các nhà tư vấn tâmlý lâm sàng về lứa tuổi của con để có những lời khuyên tốt nhất cho tìnhtrạng của trẻ. Cha mẹ cũng nên rèn dạy con một số kỹ năng từ khi trẻ mới 2-3 tuổi và kéo dài đến cả sau này. Nên tranh thủ thời gian chơi cùng connhưng không áp đặt mà để cho trẻ tự nhiên bộc lộ hết khả năng, tính cách củamình.

Từ đó, cha mẹ có hướng uốn nắn, tạo chotrẻ những thói quen tích cực như ham khám phá, đặt câu hỏi và tự tìm ra lờigiải đáp với những sự vật, hiện tượng xảy ra xung quanh. Điều đó sẽ giúp chotrẻ phát triển tốt khả năng học hỏi sau này.

“Những đứa trẻ thông minh nếu khôngđược rèn luyện, hướng dẫn thì năng lực của nó cũng có thể bị thui chột, maimột đi” , tiến sĩ Khanh nhận xét.