Vụ tai nạn xảy ra sáng 2/11 trên cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, đoạn qua xã Hồng Vân, Hà Nội, khiến một người đàn ông tử vong tại chỗ, là lời cảnh báo đau lòng về sự nguy hiểm của hành vi đi bộ trên cao tốc và đặc biệt là băng qua đường.

Theo thông tin ban đầu, thời điểm xảy ra tai nạn, một ô tô con đang lưu thông trên làn sát dải phân cách giữa với tốc độ tối đa cho phép là 100km/h thì bất ngờ một người đàn ông chạy băng qua cao tốc. Do một phần tầm nhìn bị chiếc xe tải chạy ở làn bên cạnh che khuất, tài xế ô tô không kịp xử lý và tông trực diện vào người này.

28m mỗi giây, tài xế lấy đâu thời gian để xử lý?

Quy định cấm đi bộ trên cao tốc (trừ người, phương tiện và thiết bị phục vụ việc quản lý, bảo trì đường) trong Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ xuất phát từ chính đặc điểm và mức độ nguy hiểm của loại đường này: Cao tốc không có vỉa hè, không có vạch sang đường dành cho người đi bộ, cũng không được tổ chức để người dân tùy ý đi qua các làn xe.

Thế nhưng, tôi không ít lần chứng kiến những người dân bằng cách nào đó đã vượt qua hàng rào ngăn cách để lọt vào cao tốc đứng bắt xe, cũng từng hết hồn khi thấy người chạy băng ngang qua đường, từ trang phục có thể đoán là người sống gần đó muốn đi tắt.

Có lẽ họ nghĩ rằng băng qua đường chỉ là chuyện đơn giản: Quan sát hai bên, thấy đường vắng thì chạy thật nhanh sang phía đối diện. Cách nghĩ ấy có thể đã hình thành từ thói quen đi lại trên đường làng, đường phố thông thường, nhưng nếu mang lên cao tốc thì đó là sự liều lĩnh chết người, vì đây là loại đường được thiết kế cho xe cơ giới di chuyển với tốc độ cao, các phương tiện không thể dừng lại ngay lập tức khi gặp chướng ngại vật.

Hãy làm phép tính đơn giản: Ô tô chạy ở tốc độ 100km/h sẽ di chuyển khoảng 27,8m trong một giây. Nghĩa là lúc tài xế vừa nhận ra có người xuất hiện phía trước, xe đã lao đi gần 28m. Nếu mất thêm một giây để phản ứng và đạp phanh, xe đã di chuyển gần 56m, chưa tính quãng đường phanh thực tế.

Trong khi đó, khả năng quan sát của tài xế không phải lúc nào cũng hoàn hảo. Xe tải, xe khách chạy ở làn bên cạnh có thể che khuất tầm nhìn, khiến một người bất ngờ xuất hiện từ phía trước chỉ được phát hiện khi đã ở rất gần.

Người đàn ông bất ngờ chạy băng qua cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ.

Người đàn ông bất ngờ chạy băng qua cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ.

Một người đi bộ bất ngờ xuất hiện trước đầu ô tô không chỉ đặt tính mạng mình vào nguy hiểm mà còn đẩy những người khác vào tình huống sinh tử. Tài xế có thể phanh gấp, đánh lái để tránh, nhưng ở tốc độ cao, những thao tác đột ngột ấy có thể dẫn đến mất lái, va chạm với xe bên cạnh hoặc gây tai nạn liên hoàn.

Đừng biến tài xế thành nạn nhân

Nếu bạn từng tiết kiệm thời gian bằng cách trèo qua dải phân cách rồi băng ngang cao tốc cho nhanh, hãy thử đặt mình vào vị trí người cầm lái. Hãy tưởng tượng bạn đang điều khiển ô tô trên cao tốc, đi đúng làn, đúng tốc độ cho phép, tập trung quan sát phía trước thì bất ngờ, một người từ phía sau xe tải bên cạnh lao ra, chạy cắt ngang làn đường. Bạn chỉ có chưa đầy một tích tắc để nhận biết và phản ứng.

Nếu phanh gấp không kịp, bạn có thể tông trúng người. Nếu đánh lái tránh, xe có thể va chạm với phương tiện bên cạnh hoặc mất kiểm soát. Dù lựa chọn thế nào, nguy cơ tai nạn vẫn hiện hữu.

Cú va chạm xảy ra, ngay cả khi chưa xác định trách nhiệm pháp lý, tài xế cũng có thể phải chịu cú sốc tâm lý nặng nề, ám ảnh trong thời gian dài.

Đương nhiên, thông tin ban đầu chưa đủ để kết luận tài xế trong vụ tai nạn này hoàn toàn không có lỗi. Cơ quan chức năng cần xác minh đầy đủ tốc độ thực tế, khả năng quan sát, diễn biến va chạm và các yếu tố liên quan để làm rõ trách nhiệm của những người liên quan.

Nhưng nhìn từ góc độ an toàn giao thông, cần thẳng thắn rằng không thể đẩy toàn bộ gánh nặng phòng tránh tai nạn lên vai người cầm lái, buộc họ phải có phản xạ siêu phàm để xử lý những tình huống bất ngờ do hành vi vi phạm của người khác tạo ra.

Một người đi bộ bất chấp quy định, bất ngờ lao ra trước đầu xe đang chạy ở tốc độ cao có thể khiến cả hai phía trở thành nạn nhân.

Có lẽ tâm lý “ô tô phải sợ mình vì nếu có va chạm xảy ra thì phía ô tô phải chịu trách nhiệm pháp lý nhiều hơn” là một phần nguyên nhân khiến nhiều người đi bộ hành xử tùy tiện, và trách nhiệm tuân thủ, cẩn thận thuộc về tài xế. Có lẽ Việt Nam cần có những quy định nghiêm khắc hơn với lỗi của người đi bộ để tránh sự ỷ lại nguy hiểm này.

Chúng ta có thể tham khảo Bộ luật Dân sự Đức: Người nào cố ý hoặc vô ý xâm phạm trái pháp luật đến tài sản, sức khỏe hay quyền của người khác thì phải bồi thường thiệt hại phát sinh, quy định này không loại trừ người đi bộ. Vì vậy, nếu một người đi bộ bất cẩn lao ra đường, gây va chạm khiến ô tô bị hư hỏng, về nguyên tắc người đó có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường cho chủ xe.

Quay lại vấn đề đi bộ trên cao tốc, cơ quan chức năng cần kiểm tra kỹ hệ thống hàng rào bảo vệ, phát hiện và ngăn chặn các vị trí có nguy cơ người dân tự ý xâm nhập cao tốc. Những khu vực gần khu dân cư, nơi có lối đi tự phát hoặc từng xảy ra tình trạng người đi bộ băng qua đường cần được chú ý, có biện pháp cảnh báo và xử lý phù hợp. Việc tuyên truyền cũng cần thiết thực hơn, giúp người dân hiểu rõ vì sao không được đi bộ, chạy bộ hay tự ý băng qua cao tốc.

Nhưng suy cho cùng, không hàng rào hay biển cảnh báo nào có thể thay thế ý thức con người. Nếu một người đã biết rõ sự nguy hiểm nhưng vẫn cố tình trèo qua hàng rào, chạy băng qua các làn xe thì mọi biện pháp bảo vệ cũng khó phát huy hiệu quả.

Điều quan trọng nhất là phải từ bỏ suy nghĩ coi thường quy tắc an toàn, cho rằng mình có thể kiểm soát được mọi tình huống chỉ bằng vài giây quan sát và một chút nhanh chân. Cao tốc không phải nơi để thử vận may, càng không phải nơi người đi bộ có thể đánh cược tính mạng với những chiếc ô tô đang lao tới ở tốc độ gần 100km/h.

Trên cao tốc, chỉ một bước chân sai có thể là bước chân cuối cùng.

Theo VTC News