"Hotboy nổi loạn": Đồng tính là phải ủy mị?!

Tôi làm phim này để tham dựcác LHP – Vũ Ngọc Đãng đã nói về Hot boy nổi loạn và câu chuyện về thằng Cười,cô gái điếm và con vịt (từ đây xin gọi tắt là: Hot boy nổi loạn - HBNL). Khángiả chắc chắn chẳng chờ đợi sự khác biệt đó nhiều. Chỉ có người trong nghề,phóng viên báo giới chờ đợi sự “lột xác” của Đãng.

>>

Nhưng, sự “lột xác” đó đã không quyết liệt như người ta chờ đợinếu không muốn nói, nó còn để lộ quá nhiều điểm yếu của Vũ Ngọc Đãng trong mộttác phẩm được coi là “vượt ngưỡng” của chính bản thân đạo diễn.

Một bộ phim đáng xem

Công bằng mà nói, HBNL là bộ phim khá nhất và dụng công nhất từ trước đến naycủa Đãng. Trước ngày bấm máy, trả lời phỏng vấn của người viết, Đãng có nói:HBNL là một bộ phim nghệ thuật tôi làm để đi dự tranh các LHP. Có thể có ngườingờ vực hoặc không tin khả năng của tôi, cũng chẳng sao.

Vì nếu không tin thì khi xem, họ thấy hay thì họ bất ngờ. Nếu không hay thì họcũng sẽ nói Vũ Ngọc Đãng cũng chỉ đến thế mà thôi. Đó không phải là một câu trảlời yếm thế mà là một câu trả lời tự tin nhất có thể của Vũ Ngọc Đãng về bộ phimmà lúc đầu anh tuyên bố nghệ thuật, sau đó lại tuyên bố nửa nghệ thuật – nửathương mại. Thế mới thấy cái sự “lung lay” của chính người trong cuộc.

Thêm nữa, từ khi còn là kịch bản bộ phim đã đoạt giải Technicolor vớigiải thưởng 10.000 USD dành cho kịch bản xuất sắc nhất tại LHPQTVN lầnthứ 1 – VNIFF – diễn ra tại Hà Nội vào trung tuần tháng 10 năm trước.Tức là về cơ bản, nó vẫn đóng mác “nghệ thuật” nhiều hơn.

Về bộ phim, có thể nói một cách sòng phẳng, HBNL là bộ phim tốt nhất củaVũ Ngọc Đãng từ trước đến nay nếu xét tổng thể từ cách kể chuyện, gócmáy, kĩ thuật cho tới chỉ đạo diễn xuất. Sự cảm động và cảm xúc có lẽkhông nên tính vào đây vì nó còn tùy thuộc vào tâm trạng của từng ngườivà nếu có tính thì cũng nên chỉ xét ở yếu tố “cộng thêm”. Tuy nhưng, nếuxét cả yếu tố “cộng thêm” đó thì HBNL cũng chỉ đáng dừng ở mức điểm tốiđa là 6 điểm.

Có nghệ thuật không?

Để trả lời câu hỏi nay, đầu tiên, hãy nói đến kịch bản phim. Rõ ràng,trong số các bộ phim đã thực hiện của Vũ Ngọc Đãng, HBNL là phim cónhiều tuyến nhân vật đan xen nhất. Nó thể hiện một sự dụng công rất rõcủa Vũ Ngọc Đãng cũng như Lương Mạnh Hải từ lúc viết kịch bản. Thế nhưngcũng chính từ sự dụng công đó mà để lộ những nhược điểm của một kịch bảnthiếu chặt chẽ trong việc đan xen các tuyến với nhau.

Nhìn từ thực tế bộ phim, có thể thấy hai tuyến là hot boy và gái điếmvới các đại diện tương ứng là Lương Mạnh Hải (trong vai Lam) – Hồ VĩnhKhoa (Khôi) và Phương Thanh (gái điếm Phước Hạnh) – Hiếu Hiền (thằngCười) thì có thể thấy rõ sự thiếu ăn nhập, không có liên kết và nhịpđiệu cũng như mật độ của những tuyến được chia chưa đều. Nhược điểm lớnnhất bắt đầu lộ ra khi bộ phim đi được quá nửa bởi sự chia tuyến chưarõ, làm người xem có cảm giác đạo diễn nhấn quá nhiều vào tuyến 1 màquên đi tuyến 2 để rồi vội vã quay lại kể vội vàng bằng những khuônhình, những tình tiết đẹp nhưng không đắt.

Bắt đầu từ tuyến Hot boy. Khôi là nhân vật có vẻ như được Vũ Ngọc Đãngchăm chút nhất nhưng thực chất không phải vậy, người được chăm chút nhấtchính là vai Lam khi đây chính là đầu mối của tuyến này. Khôi - mộtchàng thanh niên có vấn đề với gia đình bỏ lên Sài Gòn với mong muốn đổiđời, tìm kiếm thiên đường. Về tính mục đích của hành trình không có gìphải bàn khi lí do của chuyến đi là vì bị gia đình phát hiện giới tínhthật (đồng tính) nhưng cách mà Đãng “ném” Khôi vào hành trình của nhữnganh chàng đồng tính, nhào nặn nó xem ra chưa được mạnh tay cho lắm.

Trải qua nhiều biến cố, vật vã nơi Sài Thành, Khôi gần như trắng tay,bắt đầu lại bằng sự vụng dại của một gã trai quê 20. Nhưng, sau tất cảnhững biến cố, những vụng dại đó, Khôi vẫn giữ cho mình một sự trongtrẻo, đáng yêu và hồn nhiên.

Nếu như đạo diễn giơ cao ngọn cờ “giữ tấm lòng son” thì không còn gì đểbàn nhưng cái cần để bàn là môi trường mà đạo diễn ném nhân vật của mìnhvào là một môi trường không đơn giản – và cũng chính đạo diễn đã rấtnhiều lần “tung” những câu thoại như: Sài Gòn không dễ sống đâu, nếu cóthể quay về được thì quay về đi hoặc Nó tưởng Sài Gòn dễ sống lắm haysao? Tội nghiệp nó ngây thơ quá!

Nhân vật thứ hai của tuyến này là Lam. Lam có vẻ giàdặn, từng trải và cũng “xù xì” hơn so với Khôi. Cuộc đời của Lam là mộtcuộc đời giông tố, nhiều điều để nói và niềm tin đã từ bỏ con người nàytừ lâu. Nếu xem hết bộ phim, khán giả sẽ dễ dàng thấy đây là nhân vậtđầy đặn nhất về mọi mặt nhưng sự biến đổi của nhân vật này qua hànhtrình đến với Khôi lại chưa đủ để người ta thấy có những dằn vặt bướctiếp hay quay đầu.

Cái đáng trách nhất ở nhân vật này là nói nhiều (ý đồ đạo diễn) nhẳmgiải thích cho số phận của mình, giải thích trước mọi hành động, tìnhhuống như một kiểu “tôi làm thế vì như thế này vì như thế kia blah blahblah” mà quên đi rằng, sự giải thích nếu đặt không đúng chỗ sẽ thànhthừa thãi.

Sự thay đổi của Lam, nếu có, cũng là những thay đổi khi bị dồn vào chântường chứ không phải là một sự thay đổi chủ động thông qua những gì anhđã nhận được. Nhát dao đâm vào chân của Đông không đủ để nói lên rằngLam đã khác xưa.

Và cái chết của nhân vật này cuối phim chính là điểm yếu lớn nhất củađạo diễn cũng như biên kịch. Cái chết, ở nhiều trường hợp, không phải làmột bi kịch. Và trong bộ phim này chính xác là thế. Hơn thế, nó thể hiệnmột sự bế tắc của người sáng tác là không thể giải quyết nhân vật củamình như thế nào nên đè ra… bắt phải chết.

Cần phải nói thêm về tuyến này ở chính cái mối tình đồng tính làm nòngcốt cho bộ phim. Một đề tài đồng tính luôn thu hút được sự quan tâm theodõi của khán giả bởi sự dị biệt của nó. Nhưng, nếu để hỏi một câu: Sự dịbiệt của một mối tình đồng tính (nam – nam) và một mối tình dị tính (nam– nữ) khác nhau ở chỗ nào? Điều gì làm nên sự hấp dẫn của mối tình này,làm nên mọi mấu chốt của câu chuyện cũng như những tình huống thắt nútmở nút đủ để khán giả gật đầu chấp nhận điều đó chỉ thấy ở một mối tìnhđồng tính? E rằng bộ phim không trả lời được.

Với tuyến gái điếm và thằng Cười thì trước tiên phải dành một lời khenngợi và những chàng vỗ tay nhiệt liệt cho Hiếu Hiền. Nếu trong những LHPnăm sau, Hiếu Hiền được xướng tên trong những hạng mục như Nam diễn viênphụ xuất sắc nhất thì đó cũng không phải điều bất ngờ. Nhưng ngay cả sựxuất sắc của Hiếu Hiền cũng không cứu được sự “lạc quẻ” của tuyến này sovới tuyến Hot boy.

Cả hai tuyến đều được đạo diễn và biên kịch sử dụng như một trong ví dụtiêu biểu nhất cho cái gọi là “những mảnh đời ở đáy xã hội” nhằm một mụcđích mua nước mắt khán giả nhưng hoàn toàn không tìm thấy bất cứ điều gìlà sự liên kết giữa hai tuyến. Cái yếu nữa chính là chuyện Vũ Ngọc Đãngkhông thể lí giải được vì sao thằng Cười lại tìm đến với cô gái điếm(điều mà Đãng đã giải thích rất tốt ở tuyến hot boy) mà để mặc định theokiểu những mảnh đời khốn khó sẽ tự tìm đến với nhau. Có chắc là vậykhông?

Đèm đẹp kiểu… truyền hình

Cho đến bây giờ, khi đã có gần một bàn tay những tác phẩm phimtruyện nhựa trình làng thì Vũ Ngọc Đãng vẫn luôn được khen là tác giảcủa những bộ phim có… cảnh quay đẹp. Thế nhưng, nếu khó tính một chút(mà ở đây xét đến cả vai trò của DOP) thì những cảnh quay đẹp đó sẽ đèmđẹp kiểu… truyền hình. Ở đây, người viết không có ý phân biệt để nângcao hay hạ thấp điện ảnh hay truyền hình bởi nó là đặc thù cần và phảicó của thể loại. Nói về những góc máy trong bộ phim này, có thể nói chấtđiện ảnh rất ít, được vài khuôn hình đáng nhớ và có dụng ý của DOP mộtcách cụ thể.

Ví dụ như khuôn hình hai nhân vật Khôi - Lam chạy trên cầu được máy bắttoàn cảnh trong những quả bong bóng xà phòng là một cảnh quay có dụng ýtốt. Mối tình đồng tính mong manh và dễ vỡ như những quả bóng xà phòngkia cho dù nó đẹp và đa sắc.

Hoặc cảnh cũng vẫn là hai nhân vật đi trên chiếc cầu trong khung trờichạng vạng tối với hai đầu cầu là cụm hai bóng đèn đường đứng so lenhau, hắt thứ ánh sáng yếu ớt tương phản với phía dưới gầm cầu là mộtkhoảng tối ken đặc. Cuộc sống của họ sẽ thuộc về phần nào trong hai phầnđó?
 
Tuy vậy, chỉ với nhiêu đó cho một bộ phim truyện nhựa là không đủ chocái gọi là “chất điện ảnh”.

Thứ mà HBNL chạm được (nếu có) chỉ là những câu thoại đẹp, những giọt lệchảy dài trên gương mặt của những chàng trai. Và đó cũng chính là điềusai của đạo diễn cũng như biên kịch khi đặt bút viết về một cộng đồngthuộc thế giới thứ ba là đánh đồng sự nữ tính với ủy mị. Những ngườiđồng tính cũng có thể rất nữ tính chứ không phải mặc nhiên là ủy mị. 

Hãy thử điểm qua những bộ phim nổi tiếng về đồng tính nam nổi tiếng thếgiới như​(2004 - Mỹ) hoặc Lan Yu (2001 - Trung Quốc) – những bộ phim cũng có chútliên quan về đề tài giống HBNL về những mối tình đồng tính hoặc mại dâmnam nhưng tuyệt nhiên chúng ta không thấy những giọt nước mắt nhiều đếnđộ phải ngạc nhiên thốt lên rằng: Chẳng nhẽ đồng tính nam ủy mị đến thế?Những giọt nước mắt mà Vũ Ngọc Đãng “nhỏ” lên gương mặt của các nam diễnviên/ nhân vật trong bộ phim không đủ thuyết phục để thấy nó “lộng lẫy”mà chỉ thấy nó rất mê-lô và… sến.

Chắc chắn bộ phim sẽ hút khách, sẽ thu hồi vốn cho nhà đầu tư và Vũ NgọcĐãng sẽ vẫn là cái tên ăn khách, là một cái tên đủ đảm bảo để các nhàđầu tư tìm đến để làm những bộ phim không sợ ế khách. Thế nhưng, nếu cóhỏi, Đãng có thể làm phim tốt hơn như thế này không? E rằng khó có thểtrả lời ngay được, bởi nó phụ thuộc vào chính người được hỏi và cũng xinVũ Ngọc Đãng đừng trách nếu có trót nghe được tiếng thở dài sau câu hỏi.

Không có ý “vùi dập” bộ phim vì bài viết chỉ xin phép được chỉ ra nhữngđiểm có thể là chưa hợp lí của một tác phẩm đã được “tuyên ngôn” nhiềutrước đó, đã được khen ngợi “tâng lên mây xanh” quá nhiều sau ngày trìnhchiếu và doanh thu cũng đã gần kịp làm nhà sản xuất mỉm cười. Có vẻ như,đạo diễn vẫn “lạc lối” trên đường đi tìm “thiên đường” để rồi hiểu ra,nó xa đến mức nào.