Đi bộ xuyên Việt để tìm bạn đời, bố đơn thân vẫn bị từ chốiTrên đường đi bộ xuyên Việt, ông bố đơn thân tạm dừng chân để tham gia chương trình tìm kiếm bạn đời. Dù cố gắng, anh vẫn không có được cái kết mong đợi.
Hành trình xuyên Việt 30 năm về trước
Ông Andy Soloman (64 tuổi), là một nhiếp ảnh gia người Anh. Cuối năm 1992, ông lần đầu đặt chân tới Việt Nam, dự định ở lại 1 tháng để ghi lại hình ảnh quốc gia "bé nhỏ nhưng kiên cường".
Thời điểm đó, Việt Nam vẫn còn rất nghèo, cơ sở hạ tầng yếu. Thế nhưng vị nhiếp ảnh gia nhanh chóng cảm thấy sự kết nối đặc biệt với những người dân thân thiện, cởi mở, giàu ý chí và luôn hướng về phía trước.
"Sau 1 tháng, tôi xin gia hạn visa thêm 3,5 tháng để có thể khám phá Việt Nam kỹ hơn. Trong thời gian đó, tôi gặp một người phụ nữ Việt Nam - người sau này trở thành vợ tôi.
Sau một thời gian ngắn trở về nước, năm 1993, tôi quay lại Hà Nội và gắn bó đến năm 1999. Tôi làm việc cho nhiều tờ báo, hãng thông tấn quốc tế lớn, kết hôn và có hai con trai”, ông kể.
Từ Hà Nội, trên chiếc UAZ469, ông rong ruổi qua Bắc Ninh, Lạng Sơn, Quảng Ninh rồi tới các làng bản xa xôi ở Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La; vượt hàng nghìn km đường gồ ghề, hiểm trở dọc miền Trung, qua những chuyến phà chắp vá và cây cầu hư hỏng để vào Tây Nguyên.
Khi ấy, việc đi lại vô cùng khó khăn. Những quãng đường nay chỉ mất vài tiếng thì hơn 30 năm trước phải đi cả ngày; nhiều nơi chưa có điện, ban đêm chỉ leo lét ánh đèn dầu.
Ông vẫn nhớ con đường lên Đồng Văn (Hà Giang, nay là Tuyên Quang) với những dốc cao dựng đứng, đá hộc lởm chởm. “Những năm 1990, tôi có thể là một trong số ít người nước ngoài tới đó. Đường đi rất khắc nghiệt nhưng cảnh sắc hùng vĩ khiến tôi không thể quên”, ông kể.
Hành trình gian nan ấy lại giúp ông quan sát và cảm nhận sâu sắc đời sống người dân.
“Tôi đi qua làng bản, nhà máy, bệnh viện, trường học, hầm mỏ…, gặp từ nông dân, công nhân đến cán bộ địa phương, ghi lại những khoảnh khắc đời thường từ bữa ăn, công việc đến sinh hoạt văn hóa của các cộng đồng dân tộc”.
Những hình ảnh, cuộn phim chụp vào năm tháng đó là tư liệu quý mà tôi lưu trữ suốt hơn 30 năm", ông kể.
Ông Andy vẫn nhớ, năm 1993, trong một chuyến đi dài, ông mắc sốt rét nghiêm trọng. Các bác sĩ địa phương đã chữa trị cho ông trong điều kiện thiếu thốn trăm bề. "Họ thật sự rất giỏi và tâm huyết. Tôi đã khỏi hoàn toàn và chỉ phải trả phí 5 USD, một con số rất nhỏ", ông kể.
Hành trình tìm lại những người xa lạ
Giai đoạn COVID-19, ông Andy bắt đầu lật lại những bức ảnh cũ chụp tại Việt Nam và chia sẻ lên mạng xã hội. Nhiều hình ảnh nhanh chóng lan tỏa, khiến không ít người bất ngờ nhận ra người thân của mình trong đó.
Từ đây, ông nảy ra ý tưởng trở lại Việt Nam để tìm kiếm những nhân vật từng xuất hiện trong các bức ảnh cách đây hơn 30 năm. Andy gọi hành trình này là “sự tiếp diễn” (Continuum). Ông mong muốn trao lại những tấm ảnh, để họ được nhìn thấy chính mình thuở trẻ hoặc gợi nhớ về một ký ức đẹp.
Giai đoạn 2022 - 2024, Andy trở lại Việt Nam, bắt đầu hành trình tìm lại những người từng xuất hiện trong các bức ảnh của mình.
Ông cùng vợ đi xe máy, lần theo những ghi chép cũ trong nhật ký, quay lại các làng bản ở Tây Nguyên, miền núi phía Bắc, Hà Nội và đồng bằng sông Hồng. Việc tìm kiếm không hề dễ dàng khi nhiều địa điểm đã thay đổi “chóng mặt”, trong khi thông tin lưu lại trước đây khá hạn chế.
“Tôi choáng ngợp trước sự thay đổi ngoạn mục của Việt Nam. Những con đường đất đỏ năm xưa nay đã trở thành cao tốc, đường nhựa. Nhiều vùng nông thôn nghèo đã phát triển thành phố xá đông đúc, với nhà cao tầng và đầy đủ tiện nghi hiện đại”, ông chia sẻ.
Ông quyết định tận dụng thêm mạng xã hội để kết nối tốt hơn với các hội nhóm người dân địa phương.
Đến cuối năm 2025, ông đã thành công tìm lại được 57 người tương ứng với 57 cặp tác phẩm đối chiếu ảnh xưa và nay, được ông đưa vào triển lãm cá nhân "Continuum: Vietnam".
Triển lãm trưng bày chân dung đen trắng mới của các nhân vật (hoặc con cháu họ), đặt cạnh những bức ảnh tư liệu hơn 30 năm trước. Ông Andy cho rằng cách thể hiện này giúp người xem tập trung vào con người, thay vì bị phân tán bởi màu sắc.
Ông cho biết, có người không nhận ra mình trong ảnh cũ, phải mất vài ngày mới tin, trong khi nhiều người xúc động khi lần đầu thấy lại diện mạo thời trẻ.
Năm 2025, ông Andy tìm được một phụ nữ Dao đỏ, họ Lý, ở một làng bản nhỏ tại Cao Bằng - nhân vật ông từng chụp năm 1992. Khi trở lại, con gái bà (cũng xuất hiện trong ảnh) đã lấy chồng, sống sâu trong rừng.
Người phụ nữ 66 tuổi sau đó dẫn ông đi bộ 3km vào rừng để gặp con gái, cùng tái hiện bức ảnh sau 33 năm.
Năm 1992, Andy tình cờ chụp một bé gái đang chơi với con cào cào bên nhà Rông ở làng Bahnar Kon Ro Bang II (Kon Tum, nay là Quảng Ngãi). Khi ông quay lại, ngôi làng xưa đã trở nên sầm uất với những dãy nhà bê tông san sát.
Sau nhiều lần dò hỏi, ông tìm được cô bé năm nào, nay đã 42 tuổi. Người phụ nữ xúc động nâng niu tấm ảnh chụp mình thuở bé.
Theo ông Andy, những khoảnh khắc ấy cho thấy nhiếp ảnh không chỉ ghi lại hình ảnh mà còn là cầu nối cảm xúc sâu sắc giữa con người.
Trở lại Việt Nam, ông nhận ra đất nước đang đổi thay nhanh chóng, phát triển vượt bậc nhưng sự ấm áp, cởi mở của con người vẫn vẹn nguyên.
Ông dự định mỗi năm sẽ quay lại Việt Nam khoảng 4 - 5 tháng để tiếp tục dự án ảnh, đồng thời lên kế hoạch cho một triển lãm mới tại Hà Nội và một cuốn sách tổng hợp hành trình hơn 3 thập kỷ.
Theo VietNamNet
