Khẩu trang sợi hoạt tính: Đừng tin vào quảng cáo

Chỉ cần ghé vào một tiệm thuốctây hỏi mua một chiếc khẩu trang chống bụi, diệt khuẩn. Người bán hàng sẽ tư vấnhàng chục loại khẩu trang khác nhau với các nhãn hiệu Vimax, Kissy, O2, Leo,Eross…được bổ sung các loại vật liệu như than hoạt tính, sợi hoạt tính. Theocông dụng được ghi trên bao bì của sản phẩm, khẩu trang Kissy có khả năng lọcsạch không khí; ngăn bụi, khí độc như SO2, CO2, H2S …

Để tăng tính thuyết phục, trên bao bì còn nêu quảng cáo Bằng độc quyền sáng chếdo Cục sở hữu trí tuệ cấp; Giấy chứng nhận kiểm nghiệm tại Tổng cục tiêu chuẩn,đo lường, chất lượng; Chứng nhận sản phẩm duy nhất được Bộ Y tế khuyên dùng….Thế nhưng, loại khẩu trang này có mang lại lợi ích cho người dùng?

Khẩu trang là sản phẩm phổ biến (Ảnh: M. Cường)

Không thể ngăn bụi, khí độc

PGS.TS Phạm Văn Nho, khoa Vật lý (Trường Đại học khoa học tự nhiên, ĐHQG HàNội), cho biết than hoạt tính là loại vật liệu có khả năng hấp thụ tốt bởi diệntích bề mặt khá lớn so với khối lượng chung. Nó có thể ngăn cản và giữ lại bụivà khí độc nhưng khả năng đó nhanh chóng bị bão hòa và khi đã bị bão hòa thìhoàn toàn vô tác dụng, không hơn các khẩu trang thông thường.

Đối với các loại khẩu trang sợihoạt tính, về mặt công dụng không bằng than hoạt tính vì nó không có khả nănghấp thụ gì cả. Than hoạt tính thành phần chính của nó là cacbon, còn sợi hoạttính thực chất chỉ là là các sợi bông hóa học có tẩm than hoạt tính và được cácdoanh nghiệp gọi là sợi hoạt tính cho tăng thêm độ hấp dẫn, ly kỳ.

Gọi đúng thì phải gọi là sợi than hoạt tính.. “Một chiếc mặt nạ chống độcchuyên dụng chứa hàng ký than hoạt tính nhưng cũng chỉ có tác dụng trong vòng 20phút, trong khi lượng than hoạt tính hay sợi hoạt tính trong mỗi chiếc khẩutrang không đáng bao nhiêu nên việc phát huy tác dụng cũng hầu như không có”PGS Nho nói.

Bóc từng lớp khẩu trang Kissy, TS Đặng Quốc Nam, viện Nghiên cứu Khoa học kỹthuật Bảo hộ lao động (Tổng liên đoàn lao động Việt Nam) nhận định.

“Do kích thước lỗ giữa các sợi vải khá lớn, mắt thường vẫn có thể nhìn thấynên chỉ có thể lọc được từ 5-15% bụi và vi khuẩn. Như vậy còn 85-95% lượng bụivà vi khuẩn vẫn có khả năng vào được cơ thể. Cũng cần lưu ý rằng, sau 1 vài lầngiặt khẩu trang này sẽ không còn nhiều tác dụng lọc bụi do trong quá trình giặtđã làm xô lệch liên kết giữa các sợi với nhau, tạo thành những lỗ hổng lớn hơn”,TS Nam cho biết.

Chưa có tiêu chuẩn chung cho khẩu trang

Để làm rõ việc một số loại khẩu trang có được cấp bằng độc quyền sáng chế theonhư khẳng định trên bao bì sản phẩm không, phóng viên đã mang một chiếc khẩutrang nhãn hiệu Kissy tới Cục sở hữu trí tuệ (Bộ KH-CN). Sau một hồi tìm kiếm,ông Phạm Phi Anh, phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ nhận định, không tìm thấykhẩu trang Kissy được cấp bằng độc quyền sáng chế trên đăng bạ website của cục.

“Chưa cần biết khẩu trang nàycó được cấp bằng độc quyền sáng chế thật hay không nhưng trên bao bì sản phẩmkhông ghi rõ số hiệu văn bằng, ngày tháng cấp là mập mờ, khiến người tiêu dùngcó tâm lý nghi ngờ, vi phạm luật cạnh tranh, luật sở hữu trí tuệ”.

Ông Trần Quốc Tuấn, Cục trưởng cục Quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa - (Tổngcục Tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng (TC-ĐL-CL) - Bộ KH-CN cho biết, Tổng cụckhông cấp chứng nhận đối với các sản phẩm có liên quan đến chống độc, chống vikhuẩn, vi rút.

TS Đặng Quốc Nam khẳng định, hiện nay Việt Nam chưa có bộ tiêu chuẩn, quy chuẩnchung cho khẩu trang. Điều này cũng có nghĩa các loại khẩu trang lọc bụi, khíđộc của các doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất trong nước, cũng như các loại khẩutrang y tế, khẩu trang dân dụng cả trong nước lẫn hàng nhập khẩu đều không cóchuẩn để đánh giá. Từ đó, tạo kẽ hở cho các doanh nghiệp quảng cáo tùy thích.

Tuy nhiên, theo ông Kim Đức Thụ, Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật TC-ĐL-CL 1(Tổng Cục TC-ĐL-CL) thì đối với những sản phẩm chưa có tiêu chuẩn chung, cácdoanh nghiệp sản xuất sẽ đưa ra tiêu chuẩn cơ sở. Khi xây dựng tiêu chuẩn cơ sởcũng phải có hội đồng khoa học thẩm định, đánh giá theo luật tiêu chuẩn, quychuẩn. Nếu tiêu chuẩn chỉ đưa ra mà không có hội đồng thẩm định thì sẽ không thểđảm bảo được chất lượng sản phẩm.