Đáng chú ý, xuất hiện những hội nhóm mang những tên tiêu cực... với hàng nghìn thành viên. Điều gì nằm phía sau những cái tên gây sốc này?
Sau chữ “ghét” là nhu cầu được lắng nghe
Chỉ cần gõ cụm từ “ghét cha mẹ” trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những hội nhóm mang tên rất trực diện như: “Hội những người ghét cha mẹ”, “Con ghét bố mẹ”...
Bước vào những nhóm này, có thể bắt gặp những dòng trạng thái được viết trong lúc tức giận: “Bố mẹ lúc nào cũng áp đặt”, “Tại sao lúc nào cũng so sánh con với người khác?”, “Chỉ muốn ra khỏi nhà”... Bên dưới thường là những lời đồng cảm: “Nhà mình cũng thế”, “Mình hiểu cảm giác đó”, “Bạn không cô đơn”.
Nhưng đằng sau những lời than trách ấy có thực sự là sự căm ghét cha mẹ? Những chia sẻ của chính các thành viên cho thấy, đôi khi chữ “ghét” lại được dùng để gọi tên một cảm xúc khác: cảm giác không được hiểu, không biết phải chia sẻ cùng ai.
“Mình không biết phải nói với ai nên vào nhóm đó đọc các bài đăng, thấy những người khác có hoàn cảnh tương tự mình, cảm thấy bản thân không phải là đứa trẻ duy nhất không tìm thấy niềm vui trong chính gia đình của mình.”
“Có lúc mình cảm thấy bất lực vì không biết diễn đạt suy nghĩ và cảm xúc của mình như thế nào cho cha mẹ hiểu. Nhưng điều đó không có nghĩa là mình ghét cha mẹ.”
Như vậy, điều kéo các em đến những cộng đồng này có thể không bắt đầu từ mong muốn chống lại cha mẹ, mà từ nhu cầu rất đơn giản: tìm một người hiểu mình. Vậy vì sao có những điều trẻ dễ dàng nói với người xa lạ trên mạng, nhưng lại khó nói với chính cha mẹ? Chị Quỳnh Hoa ở Cầu Giấy, Hà Nội có con đang ở tuổi dậy thì, từng nhận ra khoảng cách ấy trong chính gia đình mình:
“Nhiều khi mình nghĩ mình đang quan tâm, nhắc nhở để tốt cho con, nhưng con lại cảm thấy bị kiểm soát. Có giai đoạn cháu về nhà là đóng cửa phòng, bố mẹ hỏi gì cũng không muốn nói. Lúc ấy tôi mới nghĩ có lẽ không chỉ là chuyện con bướng, mà giữa bố mẹ và con đang có vấn đề.”
Ở tuổi vị thành niên, nhu cầu về không gian riêng, được tự quyết và được tôn trọng cũng trở nên rõ hơn. Trong khi đó, cha mẹ đôi khi vẫn quen với cách thể hiện sự quan tâm bằng nhắc nhở, kiểm soát, yêu cầu con phải nghe lời. Cùng một hành động, cha mẹ có thể nghĩ đó là quan tâm, nhưng đứa trẻ lại cảm nhận thành không được tin tưởng.
PGS.TS Hoàng Trung Học, Trưởng khoa Tâm lý - Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục, cho rằng, sự đồng cảm trên mạng có thể giúp trẻ giải tỏa cảm xúc trong một thời điểm. Nhưng nếu những vấn đề trong gia đình không được giải quyết, việc tìm kiếm sự chia sẻ trong thế giới ảo về lâu dài có thể khiến khoảng cách giữa trẻ với cha mẹ ngày càng lớn:
"Việc tham gia các hội nhóm ban đầu có thể tìm được sự đồng cảm, nhưng về lâu về dài thì có thể để lại những hệ lụy không chỉ về sức khỏe tâm thần, những lệch lạc về suy nghĩ và thái độ trong mối quan hệ gia đình, rồi việc lạm dụng thế giới ảo và làm cho các mối quan hệ gia đình có thể trở nên càng trầm trọng hơn. Nếu tham gia vào các nhóm hội này trong một thời gian rất dài như vậy, cái vấn đề không những không được giải quyết mà nó sẽ bị khái quát hóa, bị cực đoan hóa và đẩy lên ở một mức độ cao hơn, và để lại hậu quả về sức khỏe tâm lý."
Gia đình cần trở thành “nơi an toàn” của trẻ
Khi không tìm được sự chia sẻ trong gia đình, mạng xã hội có thể trở thành một không gian thay thế. Và ở đó, điều đáng lo không chỉ nằm ở việc trẻ kể chuyện gia đình, mà ở chỗ những cảm xúc tiêu cực có thể tìm được sự đồng thuận từ những người cũng đang có cùng tâm trạng.
Theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, gia đình vẫn là hàng rào quan trọng nhất để ngăn những tổn thương này. Trẻ cần được dạy biết tôn trọng người lớn, nhưng người lớn cũng cần lắng nghe và tôn trọng cảm xúc của trẻ. Bởi phía sau một cách phản ứng chưa phù hợp có thể là một nguyên nhân mà các em chưa biết cách nói ra.
"Vì thế, trước hiên tượng này điều tôi mong muốn không phải là câu hỏi làm thế nào để trẻ không vào hội nhóm đó, mà sâu hơn nữa là làm thế nào để trẻ không tổn thương, nơi đầu tiên trẻ muốn tìm về là cha mẹ, thầy cô hoặc một người lớn mà các em tin cậy để các em có nơi an toàn để nói, lúc đó sức hút của các cộng đồng tiêu cực như này trên không gian mạng tự nhiên sẽ giảm đi. Đây mới là giải pháp căn cơ nhất và cũng là cách bảo vệ trẻ em bền vững nhất ở môi trường số."
Một nơi an toàn để nói và nghe có vẻ đơn giản, nhưng với một đứa trẻ đang giận dữ, tổn thương hoặc cảm thấy mình không được hiểu, đó có thể lại là điều khó tìm nhất. Bởi điều các em cần đôi khi không phải là cha mẹ lập tức đồng ý hay đưa ra lời khuyên, mà là được nói hết suy nghĩ của mình trước khi nghe một lời góp ý.
“Em không cần bố mẹ lúc nào cũng đồng ý với mình. Em chỉ mong khi em nói thì bố mẹ nghe hết rồi hãy góp ý. Nếu có thể nói chuyện được với bố mẹ thì em sẽ không phải tìm người khác để kể.”
Một đứa trẻ có thể gõ hai chữ “ghét cha mẹ” lên màn hình trong vài giây. Nhưng để nói được điều gì khiến mình tổn thương, đôi khi các em cần rất nhiều thời gian. Nếu khoảng thời gian ấy không có cha mẹ, thầy cô hay một người lớn đủ kiên nhẫn để lắng nghe, mạng xã hội sẽ luôn có những nơi sẵn sàng đón các em vào.
Vì thế, phía sau câu chuyện về những hội nhóm “ghét cha mẹ” có lẽ không chỉ là câu chuyện về việc trẻ đang sử dụng mạng xã hội như thế nào. Đó còn là câu chuyện về việc trong đời thực, các em có một nơi nào đủ an toàn để nói ra những điều mình nghĩ hay không.
Và đôi khi, để một đứa trẻ không phải đi tìm sự đồng cảm ở một nơi xa lạ, điều cần nhất chỉ là để em biết rằng: ở nhà, vẫn có người muốn nghe em nói.
Theo VOV
https://vovgiaothong.vn/newsaudio/khi-ghet-cha-me-tro-thanh-mot-cong-dong-tren-mang-xa-hoi-d55503.html
