Tại hội thảo “Hiểu đúng về dậy thì sớm dưới góc nhìn khoa học đa chiều” do Hội Đồng Dinh Dưỡng Khoa Học Ứng Dụng tổ chức, nhiều phụ huynh đặt câu hỏi về tin đồn sữa tươi, sữa công thức, sữa bột có thể khiến trẻ dậy thì sớm.
Chị Thu Linh, sáng lập cộng đồng “Đồng hành cùng con tuổi dậy thì và dậy thì sớm” (270.000 thành viên), và chị Quỳnh Anh, đại diện cộng đồng “Wiki TrămChăm Con” (60.000 thành viên), cho biết đây là mối quan tâm lớn của nhiều cha mẹ. Một số người thậm chí chọn sữa hữu cơ với kỳ vọng “ngăn dậy thì sớm”.
Sữa không phải nguyên nhân gây dậy thì sớm
Giải đáp băn khoăn của ba mẹ, TTƯT.BS Trương Hữu Khanh nhấn mạnh: “Sữa bột, sữa công thức, sữa tiệt trùng hay thanh trùng… đều là thành tựu phát triển của khoa học dinh dưỡng. Các loại sữa hoàn toàn không liên quan đến quá trình dậy thì sớm hay muộn. Nếu có khả năng đó xảy ra, cả thế giới đều bị dậy thì sớm rồi”.
Chuyên gia nhấn mạnh, tất cả các loại sữa động vật và thực vật đều không phải nguyên nhân gây dậy thì sớm và phải được sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế. Khi nghi ngờ trẻ dậy thì sớm, phụ huynh nên đưa con đi khám chuyên khoa nhi hoặc nội tiết, đồng thời tin tưởng tư vấn khoa học từ bác sĩ thay vì những thông tin thiếu căn cứ trên mạng.
Phân tích tin đồn về sữa bò, TS.BS Nguyễn Nhật Nam cho biết nguyên nhân xuất phát từ quan niệm sữa bò chứa hormone tăng trưởng của bò. Tuy nhiên, hormone tăng trưởng không phải hormone sinh dục gây dậy thì. Hơn nữa, khi vào cơ thể, hormone này bị axit dạ dày phân hủy thành các axit amin, mất cấu trúc và chức năng ban đầu, không thể gây rối loạn hay kích thích dậy thì, mà trở thành nguồn đạm để trẻ hấp thu và phát triển tự nhiên.
Cho đến nay, thế giới cũng chưa có bằng chứng khoa học nào khẳng định sữa gây dậy thì sớm. Thậm chí, nghiên cứu của Đại học Y Harvard trên 5,500 bé gái Mỹ chưa đến tuổi dậy thì, còn kết luận rằng tần suất uống thường xuyên 3 ly sữa/ngày không liên quan đến tuổi có kinh nguyệt sau này.
Sữa hỗ trợ trẻ tăng chiều cao trước khi trưởng thành
TS.BS Lưu Thị Mỹ Thục cho hay, điều kiện dinh dưỡng và xã hội phát triển khiến tuổi dậy thì ngày càng sớm, trong khi chiều cao thế hệ sau cũng vượt trội hơn. Nhiều phụ huynh lo dậy thì sớm làm sụn xương đóng sớm, ảnh hưởng chiều cao khi trưởng thành.
Thay vì kiêng khem cực đoan, phụ huynh nên chú trọng dinh dưỡng đầy đủ từ giai đoạn tiền dậy thì để trẻ có nền tảng tăng trưởng tốt. TS.BS Thục lưu ý, với trẻ thừa cân, béo phì, chuyên gia vẫn có thể chỉ định sữa ít ngọt ở mức phù hợp nhằm bổ sung canxi và dinh dưỡng cần thiết cho phát triển chiều cao.
ThS.BS.CK2 Phạm Công Luận cũng bổ sung: “Sữa ngược lại còn cung cấp cho cơ thể rất nhiều vi chất như protein, canxi, chất béo, vitamin… ở mức cân bằng, cần thiết cho quá trình phát triển toàn diện và chiều cao của trẻ”.
Đặc biệt là canxi, vi chất quan trọng đáp ứng nhu cầu tích lũy khối lượng xương và phát triển chiều cao trong “giai đoạn vàng” tăng trưởng. Trẻ cần 700mg canxi/ngày khi 7 - 9 tuổi và tăng lên 1.,300 mg/ngày khi 10 - 18 tuổi, theo khuyến nghị của WHO.
Viện Dinh dưỡng Quốc gia cũng khuyến nghị, trẻ Việt 3 - 19 tuổi nên bổ sung 4 - 6 đơn vị sữa và chế phẩm sữa hàng ngày. Mỗi đơn vị ăn này cung cấp 100mg canxi, tương đương 1 cốc sữa dạng lỏng 100ml, hoặc 1 hộp sữa chua 100g, hoặc 1 miếng phô mai 15g.
“Ba mẹ tuyệt đối không nên tự ý cắt giảm khẩu phần ăn của con khi chưa có chẩn đoán y khoa. Nhiều trẻ không thấp bé vì dậy thì sớm mà do kiêng khem cực đoan, dẫn đến thiếu chất. Ngay cả khi được xác định dậy thì sớm, trẻ vẫn cần dinh dưỡng đầy đủ để tiếp tục phát triển chiều cao”, ThS.BS Vũ Công Thắng chia sẻ.
TS.BS Nguyễn Nhật Nam cũng nhấn mạnh, cha mẹ cần đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa trước khi điều chỉnh dinh dưỡng. Thực tế, trong 10 trẻ nghi ngờ dậy thì sớm, chỉ 1-2 trẻ thực sự mắc; các trường hợp còn lại có thể chỉ đang phát triển trong giới hạn bình thường. Việc tự ý cắt giảm dinh dưỡng có thể khiến trẻ bỏ lỡ đà tăng trưởng.
Khép lại hội thảo, các chuyên gia khuyến nghị trẻ cần chế độ ăn cân bằng, ngủ sớm và đủ giấc, vận động phù hợp và môi trường sống lành mạnh để phát triển toàn diện.
Sắp tới, Hội Đồng Dinh Dưỡng Khoa Học Ứng Dụng sẽ tiếp tục triển khai nhiều chủ đề thiết thực, dựa trên mối quan tâm thực tế của cộng đồng. Đồng hành cùng các chuyên gia, bác sĩ uy tín do Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM (NRI) kết nối và nguồn lực phi lợi ích từ Nutifood, Hội Đồng hướng đến cung cấp kiến thức dinh dưỡng khách quan, minh bạch, góp phần chuẩn hóa thông tin dành cho ba mẹ.
