Trong vườn thuốc cổ truyền, có vịthuốc mang tên “mâm xôi” rất quý cho giới mày râu. Mâm xôi còn gọi là đùm đùm.Tên khoa học là rubus alceaefolius poir. (r.molúccanus L) thuộc họ hoa hồng(rosaceae). Gọi tên mâm xôi vì nó có quả kép trông như đĩa xôi, màu đỏ.
Đặc điểm của cây mâm xôi
Cây mọc hoang ở khắp vùng đồi núirừng miền Bắc Việt Nam. Toàn cây mâm xôi đều có thể dùng làm thuốc. Lá có vị se,có tác dụng hoạt huyết, thanh nhiệt, tán ứ, tiêu viêm. Lá có flavonoid, tanin,fragarin, acid gallic và ellagic.
Quả mâm xôi chín màu đỏ tươi rấtđẹp, mùi vị gần giống quả dâu tây nhưng không ngon bằng. Quả có vị ngọt nhạt,tính bình, có tác dụng bổ can thận, giữ tinh khí, làm cường dương, mạnh sức.
 |
| Quả có vitamin C, pectin, fructoz, acid ellagic và acid hữu cơ khác. Quả mâm xôi phải bảo quản trong tủ lạnh vì nó chóng hư. (ảnh internet) |
Quả có vitamin C, pectin,fructoz, acid ellagic và acid hữu cơ khác. Quả mâm xôi phải bảo quản trong tủlạnh vì nó chóng hư.
Cành lá già phơi khô, nấu nướcuống thay chè làm dễ tiêu hóa. Quả chữa đau thận hư, tinh yếu, liệt dương, tiểusón, tiểu không tự chủ, hoạt tinh, di tinh.
Nước sắc lá dùng trị viêm nhiễm ởmiệng và cổ họng, hoạt chất có thể là tanin.
Liều dùng: 20 - 30g sắc uống.
Một số công dụng trị bệnh củamâm xôi
Cây dùng làm trà uống mát, lợitiểu tiện. Liều dùng 10 - 15g hãm hoặc sắc uống.
Ở Ấn Độ, người ta dùng quả làmthuốc chữa bệnh đái dầm của trẻ em. Lá được dùng làm thuốc điều kinh, gây sảythai.
Chống oxy hóa: quả mâm xôicó vitamin C, flavonoid, acid ellagic, là những chất chống oxy hóa. Acid ellagiccó khả năng chống oxy hóa tương đương vitamin E, vì vậy nên ăn quả mâm xôi đểchống lão hóa, ngừa bệnh tim mạch, đái tháo đường và ung thư.
Bệnh tiết niệu: xưa kiangười ta dùng quả mâm xôi để trị nhiễm trùng đường tiểu, tuy nhiên những thửnghiệm khác không thấy tính kháng khuẩn của dịch quả mâm xôi. Có báo cáo chorằng nước sắc rễ và lá trị được nhiễm trùng đường tiểu do E. coli.
Trị sạn thận: mâm xôi làmgiảm lượng lớn canxi trong nước tiểu, vì vậy có khả năng chống sạn thận.
Trị đái tháo đường: Đông yquan niệm đái tháo đường thuộc chứng tiêu khát do chân âm hao tổn. Phế khát gâythích uống nhiều, vị khát gây ăn nhiều không biết no, thận khát sinh ra tiểunhiều. Quả mâm xôi thanh nhiệt, giải khát, giúp hỗ trợ thanh nhiệt ở các tạngphủ bệnh. Vị ngọt trong quả mâm xôi là fructose, một loại “đường chậm” vì thếngười bị đái tháo đường không phải kiêng dùng. Briggs C.J. công bố rằng mâm xôilàm giảm đáng kể glucose huyết ở vật thí nghiệm (Can Pharmaceutical 1997).
Chống ốm nghén: kinhnghiệm dân gian dùng quả mâm xôi cho phụ nữ ốm nghén. Tuy nhiên, với dược họchiện đại, chưa có công bố thử nghiệm về tác hại của quả mâm xôi vào thai nhi, vìvậy, nên cẩn thận khi dùng cho thai phụ.
Tăng khả năng tình dục: nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy cơ quan sinh dục suy yếu có hàm lượngkẽm thấp. Các nhà khoa học phát hiện trong hạt quả mâm xôi có hàm lượng kẽm rấtcao, được cơ thể hấp thụ tốt. Kẽm là chất dinh dưỡng quan trọng cho tình dục, nócó thể kiểm soát hàm lượng testosteron, giúp nam giới nhanh chóng hưng phấn vàtăng cường sức mạnh của tinh trùng. Các nhà khoa học còn khuyên trước khi quanhệ tình dục nên ăn mấy quả mâm xôi vì trong quả mâm xôi còn có hàm lượng chấtchống oxy hóa rất cao, giúp máu lưu thông tốt hơn tới cơ quan sinh dục.
Trị viêm gan mạn tính, sưnggan, viêm tuyến vú: dùng 30 - 40g cành lá cây mâm xôi, với cây ô rô, mộcthông, mỗi vị 15 - 20g, sắc uống.
Trị viêm gan cấp và mạn, viêmtuyến vú, viêm loét miệng: cành lá cây mâm xôi 30g, ba kích, kim anh, mỗi vị10 - 15g, sắc uống.
Theo Lương y HOÀNG DUYTÂN
SKĐS
