Chị N.T.M (38 tuổi, Ninh Bình) vừa phải khám chuyên khoa tâm thần vì cảm thấy sức khỏe tinh thần kiệt quệ. Hơn nửa năm nay, kể từ ngày mẹ chị nhận chẩn đoán mắc ung thư dạ dày giai đoạn muộn, do gia đình neo người, lại không có điều kiện kinh tế khá giả, chị phải xin nghỉ hẳn việc ở công ty, chuyển sang làm online trái ngành để túc trực bên giường bệnh.

Một tay chị lo liệu từ sinh hoạt, ăn uống, thuốc men cho đến việc vay mượn khắp nơi để trang trải viện phí.

Đêm không dám ngủ sâu vì sợ mẹ đau bất chợt, ngày lại căng thẳng nhìn từng giọt hóa chất chảy vào cơ thể yếu ớt của mẹ, chị M. nhanh chóng rơi vào trạng thái suy kiệt. Chị sút 7kg, liên tục mất ngủ, lo âu và xa cách với thế giới bên ngoài. Mỗi khi vào chăm mẹ, chị lại phải cố mỉm cười, nhưng hễ bước ra khỏi phòng bệnh, chị lại lén khóc, sự kiệt sức và cảm giác bế tắc lại bủa vây lấy chị.

Chăm người nhà ung thư, không ít người căng thẳng đến kiệt sức (Ảnh minh họa: AI)

Chăm người nhà ung thư, không ít người căng thẳng đến kiệt sức (Ảnh minh họa: AI)

Cùng chung hoàn cảnh, anh H.V.T. (45 tuổi, Tuyên Quang) - người đồng hành cùng con trai 10 tuổi điều trị ung thư máu cũng đang sống trong những ngày tháng căng thẳng tột độ. Là trụ cột kinh tế chính trong gia đình, việc vừa phải xoay xở chi phí điều trị đắt đỏ, vừa trực tiếp chăm con tại viện suốt 8 tháng qua khiến anh rơi vào khủng hoảng.

Anh T. dần trở nên trầm lặng và thường xuyên rơi vào cảm giác tuyệt vọng. “Nhiều đêm nhìn con thiếp đi vì mệt, tôi chỉ biết nắm chặt tay con mà nước mắt chảy dài. Mình là chỗ dựa duy nhất của con, nhưng chính mình cũng thấy kiệt sức, không biết còn trụ nổi đến bao giờ”, anh T. trải lòng.

Thực tế, chị M. hay anh T. không phải là những trường hợp hiếm hoi. Một nghiên cứu gần đây của nhóm bác sĩ Bệnh viện Thủ Đức (TP.HCM) thực hiện trên 122 người chăm sóc chính cho bệnh nhân ung thư cho thấy, 56% người chăm sóc gặp phải các dấu hiệu trầm cảm.

Trước đó, nghiên cứu tại Bệnh viện K năm 2020 trên 300 bệnh nhân cũng chỉ ra 70% người bệnh có dấu hiệu căng thẳng tâm lý cần hỗ trợ. Điều này phản ánh một thực tế xót xa rằng cuộc chiến với ung thư không chỉ tàn phá thể xác người bệnh mà còn âm thầm bào mòn sức khỏe tinh thần của người đồng hành.

Đừng bỏ quên người chăm bệnh

Các chuyên gia y tế nhận định, sự mệt mỏi, lo âu của người chăm sóc người bệnh thường ít được cộng đồng quan tâm, trong khi các dịch vụ hỗ trợ tâm lý dành cho nhóm đối tượng này tại Việt Nam còn rất hạn chế.

Ba yếu tố then chốt dẫn đến tình trạng trầm cảm ở người nhà bệnh nhân ung thư: Gánh nặng kinh tế khi thiếu sự chuẩn bị, thời gian chăm sóc kéo dài làm triệt tiêu các giao tiếp xã hội cá nhân, cùng tình trạng căng thẳng, mất ngủ mãn tính.

Việc chịu nhiều trách nhiệm tại cùng một thời điểm, dẫn đến nguy cơ người chăm sóc bị mất cân bằng trong đời sống cá nhân. Tình trạng căng thẳng, mệt mỏi khi chăm nuôi bệnh nhân ung thư, dẫn đến thể chất, tình cảm, tài chính và cuộc sống hàng ngày của người chăm sóc bị ảnh hưởng, khiến họ suy giảm sức khỏe thể chất và tinh thần.

Do đặc thù điều trị ung thư là hành trình dài hạn, người thân là nhóm tiếp xúc nhiều nhất và ảnh hưởng trực tiếp tới tâm lý cũng như kết quả điều trị của bệnh nhân. Nếu người đồng hành rơi vào trạng thái chán nản, bất an, người bệnh cũng khó lòng yên tâm chữa trị.

Thăm hỏi, hỗ trợ bệnh nhân có hoàn cảnh gặp khó khăn là một trong những cách để động viên tinh thần bệnh nhân cùng người nhà (Ảnh: PNVN)

Thăm hỏi, hỗ trợ bệnh nhân có hoàn cảnh gặp khó khăn là một trong những cách để động viên tinh thần bệnh nhân cùng người nhà (Ảnh: PNVN)

ThS.BS Đồng Chí Kiên (Bệnh viện K) nhấn mạnh, để quá trình điều trị đạt hiệu quả tốt nhất, sự hợp tác và tâm lý vững vàng của người nhà đóng vai trò quyết định, không kém gì các phác đồ y khoa.

“Chiến đấu với ung thư là hành trình dài và vô cùng gian nan. Dù hiện nay có nhiều phương pháp điều trị hiện đại, nhưng câu chuyện ở đây không phải chỉ cần bác sĩ giỏi, thiết bị tốt, thuốc tốt là xong. Bệnh nhân không thể chiến đấu một mình. Họ cần sự đồng hành, hỗ trợ của gia đình, người thân. Nếu người nhà lo lắng, bất an, chán nản, tinh thần không tốt thì bệnh nhân khó lòng yên tâm chữa bệnh được”, ThS.BS Đồng Chí Kiên chia sẻ.

Để tạo tâm lý vững vàng cho người chăm sóc, bác sĩ Kiên cho rằng điều cốt lõi là giúp họ xây dựng niềm tin tuyệt đối vào đội ngũ y bác sĩ, đồng thời giữ vững tinh thần lạc quan trong suốt thời gian điều trị tại bệnh viện cũng như khi chăm sóc tại gia đình.

Bên cạnh đó, người nhà bệnh nhân cũng cần chủ động chia sẻ gánh nặng chăm sóc với các thành viên khác trong gia đình, dành cho bản thân những khoảng nghỉ ngắn để phục hồi thể trạng.

Trong những trường hợp đặc biệt khó khăn, gia đình có thể tính đến các dịch vụ hỗ trợ bên ngoài như thuê người chăm bệnh, sử dụng dịch vụ chăm sóc tại nhà hoặc gửi người bệnh vào trung tâm dưỡng lão uy tín, tùy điều kiện kinh tế và mong muốn của từng gia đình.

Đây là cách giúp giảm gánh nặng và bảo vệ sức khỏe tinh thần cho cả người chăm sóc lẫn bệnh nhân. Việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho “người đồng hành” chính là điểm tựa vững chắc nhất để cùng bệnh nhân vượt qua dốc đèo gian khó của căn bệnh hiểm nghèo.

Theo VTCNews