Uống cà phê ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của bạn như thế nào?Cà phê chứa caffeine, một chất kích thích, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của chúng ta theo cả hướng tích cực và tiêu cực.
Mai Phương, 29 tuổi, nhân viên kinh doanh tại một công ty phân phối thiết bị ở Hà Nội, từng hy vọng chuyến nghỉ dưỡng 4 ngày ở Nha Trang cùng gia đình sẽ giúp cô tạm rời xa công việc. Ngay ngày đầu tiên, điện thoại của Phương liên tục nhận tin nhắn từ đồng nghiệp và cấp trên.
Sáng hôm sau, khi cả nhà chuẩn bị xuống biển, trưởng nhóm gọi điện yêu cầu cô kiểm tra hợp đồng với một đối tác vì có điều khoản cần điều chỉnh gấp. Phương đành ở lại phòng khách sạn, mở máy tính rà soát tài liệu, trao đổi với bộ phận pháp chế rồi gửi lại bản hợp đồng mới.
Những ngày tiếp theo, kỳ nghỉ của Phương tiếp tục bị gián đoạn bởi các cuộc gọi công việc. Một khách hàng phát sinh đơn hàng lớn, cô được yêu cầu tham gia họp trực tuyến để thống nhất phương án giao hàng. Có hôm, Phương phải ngồi ở sảnh khách sạn gần hai tiếng, vừa nghe điện thoại vừa ghi chép, trong khi chồng con đã đi ăn tối trước.
Cô từng xin phép không tham gia vì đang nghỉ nhưng trưởng nhóm cho biết bộ phận kinh doanh thiếu người, khách hàng quan trọng không thể chờ. Những lời nhắn như “em cố gắng hỗ trợ một chút, cả đội đang cần” khiến Phương khó lòng từ chối.
Trở về sau chuyến đi, cô nhận ra mình gần như chưa có ngày nào thực sự nghỉ ngơi. Từ đó, mỗi khi lên kế hoạch nghỉ dài ngày, Phương đều cố hoàn thành trước khối lượng công việc lớn, nhưng vẫn phải để điện thoại bên cạnh vì không biết khi nào cấp trên sẽ gọi.
Quốc Bảo, 32 tuổi, nhân viên thiết kế tại một công ty quảng cáo ở TP.HCM, cũng không có kỳ nghỉ trọn vẹn. Anh từng xin nghỉ 5 ngày về Đà Nẵng chăm mẹ sau ca phẫu thuật. Trước khi về quê, Bảo bàn giao các dự án cho đồng nghiệp, hy vọng có thể dành thời gian chăm sóc gia đình.
Chỉ sau một ngày, trưởng nhóm liên tục nhắn tin hỏi về những bản thiết kế cũ, yêu cầu anh chỉnh sửa các chi tiết mà người tiếp nhận chưa nắm rõ. Vì là người trực tiếp làm việc với khách hàng từ đầu, Bảo được đề nghị tiếp tục hỗ trợ để bảo đảm tiến độ.
Ban đầu, anh nghĩ chỉ cần trả lời vài tin nhắn là xong, nhưng mỗi lần mở máy tính, Bảo lại nhận thêm yêu cầu chỉnh màu sắc, thay hình ảnh, sửa bố cục. Có hôm, anh phải làm việc đến gần nửa đêm mới gửi được sản phẩm cuối cùng.
Kết thúc 5 ngày phép, Bảo trở lại TP.HCM với cảm giác mệt mỏi hơn trước khi về quê. Công việc tồn đọng vẫn phải tiếp tục giải quyết, trong khi thời gian dành cho gia đình cũng không được trọn vẹn. Từ đó, mỗi khi có việc riêng, anh thường xin làm việc tại nhà thay vì nghỉ phép để vừa duy trì công việc, vừa tránh bị đánh giá thiếu trách nhiệm.
Công việc chen vào giờ nghỉ, sức khỏe khó phục hồi
Theo ThS.BSNT Hà Anh Dũng, Trung tâm Chăm sóc sức khỏe tinh thần, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, làm việc với cường độ cao trong thời gian dài nhưng thiếu nghỉ ngơi, phục hồi có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến cả thể chất và tinh thần.
Đáng lo ngại, nhiều người dù đã tan ca, về nhà, nghỉ cuối tuần, thậm chí nghỉ phép hoặc nghỉ ốm vẫn phải kiểm tra tin nhắn, email và xử lý công việc. Việc liên tục chờ đợi yêu cầu từ cấp trên khiến họ khó tách mình khỏi trách nhiệm công việc, ngay cả khi không còn ở cơ quan.
Một tin nhắn đơn lẻ thường không gây ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn thời gian nghỉ ngơi diễn ra thường xuyên, người lao động luôn phải duy trì trạng thái sẵn sàng phản hồi, căng thẳng có thể tích tụ theo thời gian.
Về tâm lý, họ dễ rơi vào trạng thái lo lắng, bồn chồn, liên tục nghĩ đến những nhiệm vụ chưa hoàn thành và khó thư giãn. Về sinh lý, căng thẳng có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và phản ứng hormone stress, khiến tim đập nhanh, căng cơ, tăng mức độ tỉnh táo. Nếu xảy ra vào buổi tối, tình trạng này có thể làm chậm quá trình đi vào giấc ngủ.
Khi áp lực kéo dài, người lao động có thể khó ngủ, ngủ chập chờn, thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy vẫn mệt mỏi. Thiếu ngủ lại làm giảm khả năng tập trung, điều hòa cảm xúc và ứng phó với áp lực, tạo thành vòng luẩn quẩn giữa căng thẳng công việc và rối loạn giấc ngủ.
Một hệ quả đáng chú ý khác là nguy cơ kiệt sức nghề nghiệp (burnout). Theo bác sĩ Dũng, tình trạng này thường biểu hiện ban đầu qua việc dễ cáu gắt, thiếu kiên nhẫn, giảm động lực, khó tập trung, hay quên và mệt mỏi kéo dài. Khi tiến triển, người lao động có thể cạn kiệt năng lượng, trở nên thờ ơ, xa cách với công việc, giảm hiệu quả làm việc và mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích.
Bác sĩ Dũng lưu ý, kiệt sức nghề nghiệp là hiện tượng liên quan đến công việc, không phải một chẩn đoán bệnh độc lập. Tuy nhiên, những biểu hiện kéo dài như mất ngủ, lo âu, mệt mỏi, suy giảm tập trung hoặc mất hứng thú có thể trùng lặp với rối loạn lo âu, trầm cảm và một số bệnh lý khác. Người lao động không nên chỉ cố chịu đựng mà cần tìm đến cơ sở y tế để được đánh giá khi các triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và chất lượng cuộc sống.
Trước thực trạng công việc ngày càng dễ dàng len vào đời sống cá nhân nhờ công nghệ, vấn đề bảo đảm quyền nghỉ ngơi của người lao động đã được đặt ra tại nghị trường năm 2026.
Bà Nguyễn Thị Việt Nga, đại biểu chuyên trách, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, từng đề xuất nghiên cứu bổ sung quy định về quyền ngắt kết nối sau giờ làm việc và trong thời gian nghỉ khi sửa đổi Bộ luật Lao động.
Theo đại biểu, quy định cần được xây dựng linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng ngành nghề, vị trí việc làm. Một số lĩnh vực vẫn phải duy trì liên lạc để xử lý tình huống khẩn cấp, do đó không thể áp dụng việc ngắt kết nối tuyệt đối.
Điều quan trọng là phải xác định rõ trường hợp nào thực sự cần phản hồi ngoài giờ, trách nhiệm của người lao động và doanh nghiệp đến đâu, đồng thời bảo đảm quyền nghỉ ngơi chính đáng mà không làm gián đoạn hoạt động của cơ quan, doanh nghiệp và các dịch vụ thiết yếu.
Theo VTCNews
