Dinh thự Hoàng A Tưởng sừngsững trên cao nguyên trắng Bắc Hà - Lào Cai có thể coi là một trong những côngtrình kiến trúc đầy bí ẩn. Nó đã được thiết kế như thế nào, vật liệu được lấy ởđâu vẫn là điều ít người biết...
Nhưng bí ẩn lớn nhất chính lànhững lời đồn thổi về kho báu của "vị vua" này vẫn được cất giấu đâu đó trongđường hầm bí mật của ngôi nhà...
Thách thức các nhà nghiên cứu
Đầu năm 1914, Hoàng Yến Thao -thổ ty Bắc Hà (vua đất) đồng thời là cha đẻ của Hoàng A Tưởng, người dân tộc Tàycho khởi công xây dựng dinh thự. Năm 1921, công trình hoàn thành và sau đó đượcgọi theo tên con trai kế thừa chức vị thổ ty là Hoàng A Tưởng. Công trình bằnggạch đá, bê tông uy nghi trên cao nguyên đá là sự thách thức các nhà nghiên cứungày nay. Tổng diện tích ngôi nhà là 4.000m2 nằm trên một ngọn đồi.
 |
| Dinh thự mới như một căn nhà hiện đại |
Địa điểm được chọn để xâydựng là một ngọn đồi do những thầy phong thủy cao tay nhất bấy giờ tìm ra.Mảnh đất có đầy đủ các yếu tố long - mạch - thủy - sa, là nơi ngưng tụ nănglượng của quả đất. Hoàng Yến Thao rất hài lòng với vị trí này vì cho rằng nó"lành" với gia chủ. Thế của ngôi nhà nhìn ra sông và tựa lưng vào núi. Nếuxây dựng nhà và ở trong đó thì chủ nhà sẽ được tài lộc hanh thông, sức khoẻdồi dào, bổng lộc sung đầy, thậm chí cả quyền cao chức trọng.
Bắc Hà là một cao nguyên đá.Người dân thời điểm đó chỉ làm nhà bằng gỗ để ở. Thế nhưng, dinh thự này lạiđược xây dựng bằng gạch ngói bê tông như nhà hiện đại. Chẳng ai biết chính xácnó đã được xây dựng như thế nào. Chỉ biết có người kể rằng, vật liệu xi măng,sắt thép được chở bằng máy bay từ xuôi lên. Nhưng lại có người thì cho rằng vậtliệu được họ Hoàng sản xuất tại chỗ. Chuyên gia về gốm nung được mời từ TrungQuốc sang.
Việc thiết kế và thi công ngôinhà cũng khá đặc biệt. Hai kiến trúc sư người Pháp và Trung Quốc vừa thiết kếvừa giám sát thi công. Thợ phu chủ yếu là tội phạm và được chia làm hai nhóm.Mỗi nhóm thi công một nửa ngôi nhà và độc lập sau đó mới ghép lại với nhau. Xungquanh nhà có rào tường dày với rất nhiều lỗ châu mai và luôn có khoảng 2 trungđội để bảo vệ ngôi nhà.
Hầm bí mật và những kho báu
Ông Hoàng Văn Xích, hơn 80 tuổi,thôn Tà Chải - thị trấn Bắc Hà kể lại rằng, hai kiến trúc sư của ngôi nhà đã bịmất tích ngay trong buổi lễ khánh thành. Việc mất tích này liên quan trực tiếpđến việc họ Hoàng không muốn bất cứ ai có bản vẽ của ngôi nhà tồn tại. Hoàng AThao không muốn để lộ những bí mật của ngôi nhà. Hệ thống hầm ngầm, kho ngầm đểcất giấu của cải, kho báu của họ Hoàng ở đâu trong ngôi nhà vì thế đến nay vẫnlà một điều bí mật.
 |
| Dinh thự cũ đã bị tàn phá |
Họ Hoàng có kho báu haykhông? Trước cách mạng tháng Tám, tầng lớp thổ ty như cha con Hoàng YếnThao, Hoàng A Tưởng là lực lượng bóc lột. Các vùng đất tốt nhất, màu mỡ nhấtđều do các thổ ty chiếm giữ. Theo ghi chép, cha con họ Hoàng đã chiếm ítnhất là 30ha ruộng đất tốt nhất thời bấy giờ. Chúng giao cho tá điền trôngnom gặt hái và thu lại nông sản. Ngoài các loại tô công như các thổ ty kháccùng thời, cha con họ Hoàng còn quy định toàn bộ sáp ong ở các vách núi làcủa chúng. Dân phải đi thu đem về nộp. Việc thu mua và buôn bán thuốc phiệncũng độc quyền của họ Hoàng.
Đến thời kỳ thực dân Pháp khaithác thuộc địa lần 2, chúng đã ban cho cha con họ Hoàng đặc quyền đặc lợi bánmuối, hàng tiêu dùng của Pháp. Thuốc phiện và lâm sản khai thác được thì bánngược lại cho thực dân Pháp... Với những đặc quyền đặc lợi như vậy, trong mộtthời gian dài cai trị, cha con họ Hoàng đã vơ vét được khối lượng tiền của khổnglồ. Việc xây dựng dinh thự được coi như cách để họ Hoàng thể hiện quyền lực vàcất giấu khối tài sản khổng lồ đó. Đường hầm vào kho báu bất chợt mở ra!
Việc có hay không có kho báutrong dinh thự cổ họ Hoàng trên cao nguyên trắng Bắc Hà vẫn không ai biết.Thế nhưng cho đến nay công trình này đã thực sự trở thành kho báu về dulịch. Du khách đến đây ngày càng đông. Theo Trung tâm thông tin du lịch LàoCai: "Khu di tích dinh thự Hoàng A Tưởng là một trong những di tích quantrọng có ý nghĩa lịch sử của tỉnh. Dù đã trải qua gần 90 năm, trải qua chiếntranh nhưng công trình vẫn giữ được nguyên vẹn."
Vậy nhưng, năm 2007 kho báudu lịch này bị "tàn phá". Mọi việc bắt nguồn từ quyết định "tu sửa" di tíchđược thông qua. Chẳng hiểu người đưa ra quyết định đó nghĩ thế nào, hiểubiết về các công trình kiến trúc cổ đến đâu, chỉ biết người ta không cònnhận ra được sự cổ kính uy nghi của nó nữa. Những người từng đến thăm dinhthự này trước đây không còn nhận ra nó bởi sự màu mè, rẻ tiền.
Nguyễn Hoàng Châu, hướng dẫnviên công ty du lịch Saigontourist đã để lại lời nhắn trong sổ lưu niệm củadinh thự: "Tôi rất thất vọng khi trở lại nơi này tham quan. Tòa nhà đượcsơn lại mới trông rất lòe loẹt. Dinh thự để như cũ còn thấy được vẻ rêuphong cổ kính. Như thế mới hấp dẫn du khách đến tham quan. Làm lại mới thếnày chẳng còn gì hấp dẫn."
Anh Nguyễn Xuân Hà, cán bộTrung tâm Văn hóa huyện Sa Pa khi nhìn thấy công trình sau khi được tu bổ đãphải thốt lên rằng: "Tôi thực sự thấy buồn. Rất buồn. Tôi đã đến đây vàilần cách đây 5 năm - đó thực sự là một dinh thự rêu phong cổ kính. Vậy màlần này trở lại, tôi tưởng mình lạc vào một ngôi nhà hiện đại. Màu sơn quáxấu và thiếu thẩm mỹ. Mong các cơ quan chức năng huyện Bắc Hà xem lại vàkhôi phục nguyên trạng như trước đây. Có như thế mới thu hút được du kháchvà bảo vệ được danh lam thắng cảnh địa phương".
Trung tuần tháng 11,tôi và một vài người có dịp trở lại thăm ngôi dinh thự cổ. Với tôi, hình ảnhvề một dinh thự cổ, lừng lẫy một thời chẳng còn. Một kho báu thực sự về kiếntrúc đã bị tàn phá. Dẫu vậy, trước khi ra về tôi vẫn thơ thẩn tìm lại nhữngdấu vết cổ xưa của dinh thự. Một ý nghĩ chợt nảy ra trong đầu: "Ước gìcửa đường hầm vào kho báu đâu đó bất chợt mở ra".
Theo 
