Hôm nọ, chiếc xe khách bỗng... lăn đùng ra chết máy ngay trên Quốc lộ 1 vào đúng 12 giờ trưa.
Gần 20 hành khách nhăn nhó vì giữa lúc trời nắng, lại đúng cơn đói đang
ập đến. Biết ngồi đâu chờ cho đến lúc chiếc xe được sửa xong? Tức thì ai
nấy nhìn ngay ra những tấm biển sắt được vẽ đơn sơ bên kia đường: Bánh
cuốn chả.
Chúng tôi tìm ghế ngồi. Chẳng ai hi vọng được nếm của ngon vật lạ, mỗi
người uể oải gọi đĩa bánh cuốn chả, mong có chỗ ngồi mát và lấp đầy được
cái dạ dày đang trống rỗng.
Chị bán hàng đon đả, “có ngay, có ngay”.
Mà đúng là có ngay thật. Chưa đầy 10 phút sau, tôi tức thì tỉnh hẳn
cơn uể oải vì nắng nóng, mắt sáng lên khi thấy trước mắt mình đồ ăn có
phần... vượt mong đợi.
Một đĩa rau xà lách, húng quế, hoa chuối thái tươi non, một bát thịt
nướng chan đẫm nước mắm còn bốc khói, thấp thoáng đáy bát là màu xanh
dịu của lát đu đủ xắt mỏng.
Một đĩa bánh cuốn trắng tinh, phết lên trên là chút hành củ phi dầu giòn rụm, chưa ăn đã thấy thơm lừng.
Nào tôi đã bao giờ ăn thử bánh cuốn chả Hà Nam. Đã từng ăn bánh cuốn
thịt nướng Tam Đảo, bánh cuốn tôm phố Hàng Gà, bánh cuốn nấm phố Hàng
Cót, nhưng món bánh cuốn đang bày trước mặt mình vừa lạ, vừa quen thì
chưa từng nếm.
Bánh cuốn Hà Nam tráng mỏng dính, khá giống bánh cuốn Thanh Trì của
Hà Nội nhưng trắng tinh, không hề được cuốn thêm nhân tôm, thịt, hay bất
cứ gia vị nào.
Tô nước chấm đầy tràn thịt nướng. Thịt nạc vai là chủ yếu, đan xen vài
lát thịt ba chỉ (thịt ba rọi) nướng vàng ươm, phần mỡ quắt lại, ăn deo
dẻo. Đu đủ ngâm giấm giòn giòn làm tôi liên tưởng đến món bún chả nướng
của Hà Nội. Có điều nước mắm ở đây được pha vị đậm hơn, ai tinh ý có thể
thấy hơi mặn.
Bà chủ quán tên Thanh làm bánh cuốn từ năm lên 10 tuổi ở thành phố Phủ
Lý bảo ở đây nghề làm bánh cuốn là nghề gia truyền. Đời bà mới quen việc
xay bột bằng máy chục năm nay, chứ trước đây toàn dùng tay quay cối xay
đá nặng trình trịch.
“Người ta bảo dùng cối xay đá bánh ngon hơn. Nhưng công nhận xay đá thì
lâu lắm. Lại cũng không bảo đảm vệ sinh thực phẩm”, bà Thanh thành thật.
Theo tiết lộ của bà Thanh, phần hành phi cho thêm vào đĩa bánh cuốn do
nhà tự làm, làm ngày nào bán hết ngày đó. Bà Thanh bộc trực: “Bao nhiêu
năm qua tôi không bao giờ lấy hành phi sẵn của người bỏ mối. Lát hành
khô cong, ăn trệu trạo, chả biết có làm từ củ hành nguyên chất không?”.
Người ăn cay được thì bỏ thêm vài lát ớt đỏ. Người thích thêm vị tỏi thì
cho vào muỗng tỏi ngâm giấm. Tôi thấy bát nước chấm quá ổn thì ngồi im,
“tập trung” vào mục tiêu trước mặt. Ăn đến khi nóng bừng hai tai, thấy
trên bàn rau hết, thịt hết, còn hai lát bánh cuốn thì buông đũa, nhìn
sang người bên cạnh cười cười: “Ngon quá!”.
Bấy giờ mới đủng đỉnh bước ra ngoài hiên, chúng tôi thấy cả một dãy phố
trên thành phố này san sát các cửa hàng bánh cuốn chả. Nhà nào cũng
rộng, bàn ghế sạch sẽ, chỉ bán độc một thứ: bánh cuốn chả. Thế mà như
lời bà Thanh, chẳng ai phải giành khách của ai. Lượt khách này qua, lại
đến lượt khác ghé thăm.
Sau 1 giờ đồng hồ thì xe chuyển bánh được. Không ai say xe, chỉ “say”...
bánh cuốn. Từ Phủ Lý về ai cũng rào rào bàn chuyện bánh cuốn chả.
Kẻ khen, người chê, nhưng số đông vẫn là hoan hỉ vì được ăn một bữa
ngon. Hay đói quá mà thấy gì cũng ngon? Một người có ý kiến. Nhưng ai
nấy đều tin tưởng anh trưởng đoàn, một tay sành ăn có tiếng cũng phải
gật gù, “bánh cuốn đáng đồng tiền bát gạo” (30.000 đồng/suất rất đầy
đặn).
Mới đây đi ngang qua phố Nghĩa Tân (Q.Cầu Giấy, Hà Nội), tôi thấy một
quán treo biển bánh cuốn chả Hà Nam liền hí hứng vào ăn ngay. Bàn, ghế
ghép từ những khúc tre, quán treo đầy các buồng chuối, lại có cả những
bụi chuối tươi trang hoàng cho quán, nhìn chung rất đẹp. Nhưng bánh cuốn
chả thì dở thôi rồi.
Lèo phèo vài lát thịt nướng khô khốc, nước mắm mặn không ra mặn, chua
không ra chua. Có lẽ cuộc "di cư" từ Hà Nam lên đất Hà thành đã khiến
bánh cuốn chả vơi đi phần tinh tế mất rồi...