Gần 10 năm làm nghề bốc mộ, người đàn ông kể 3 ca 'không thể quên'Gần 10 năm làm nghề bốc mộ, ông Năm có 3 lần đối diện với tình huống “rùng rợn”. Ông nói, đây là công việc “trước là làm phúc, sau là nhận công” nhưng không phải ai cũng dám làm.
Nghề của cha ông
Một sáng tháng 9 mưa tầm tã, bà Huỳnh Thị Tám (56 tuổi, xã Xuân Thới Sơn, TPHCM) cùng nhân viên tất tả dọn nan tre, những chiếc giỏ trạc (loại giỏ được đan thủ công từ tre, trúc, nứa) đan dở vào dưới mái tôn.
Dù mưa ngày càng nặng hạt, bà và những người cùng làm vẫn tiếp tục công việc đã gắn bó với mình từ thuở nhỏ. Tại xã Xuân Thới Sơn, bà Tám là một trong số ít người còn giữ nghề đan giỏ trạc thủ công.
Bà cho biết, đan giỏ trạc là một trong những nghề truyền thống của TPHCM. Bà Tám không xác định được nghề này có từ khi nào, chỉ biết gia đình đã theo nghề từ thời ông bà.
Bà chia sẻ: “Mẹ tôi kể, lúc về đây làm dâu, gia đình chồng của bà đã có nghề đan giỏ trạc. Sau đó, mẹ cũng theo nghề. Tôi được bố mẹ dạy nghề từ nhỏ, 13-14 tuổi đã biết đan giỏ.
Ngày ấy, gần như toàn bộ người dân ở đây đều sống bằng nghề đan giỏ trạc. Sau năm 1975, những hộ làm nghề tập trung trong các hợp tác xã do Nhà nước quản lý.
Thời đó nghề này rất phát triển, thị trường tiêu thụ lớn. Không chỉ bán trong nước, giỏ trạc của Xuân Thới Sơn còn xuất khẩu sang Đài Loan (Trung Quốc), Australia…”.
Ngồi cách đó không xa, bà Đỗ Thị Lan (63 tuổi) cũng gắn bó với nghề đan giỏ trạc từ năm 9-10 tuổi. Trước đây, bà Lan tự sản xuất giỏ trạc tại nhà. Bà theo nghề đến 50 tuổi thì nghỉ vì không còn đủ sức đốn tre, chẻ nan, đan giỏ.
Nhưng càng có tuổi, bà Lan càng nhớ nghề. Muốn tìm lại niềm vui từ cái nghề đã gắn bó với mình từ tấm bé, bà đến gia công giỏ trạc cho bà Tám.
Theo bà Tám, quy trình làm giỏ trạc thủ công truyền thống thường có 7 công đoạn chính gồm: chẻ nan; lách nan (dùng dao làm cho các nan tre, nứa mỏng, dẻo dai); gầy (định hình phần đáy giỏ); khoanh lên (dựng và uốn khung giỏ); đan; vô vành (cố định miệng và thân giỏ bằng một lớp vành cứng) và xỏ miệng.
Trong số này, khâu lách nan yêu cầu người thợ có kỹ thuật, kinh nghiệm cao. Nếu không, thợ sẽ làm hỏng, hao tốn nguyên liệu… Trước đây, bà Tám sử dụng máy lách nan cho năng suất cao.
Sau một thời gian sử dụng, bà thấy loại nan được lách từ máy có bề mặt bị xước, dễ ẩm mốc, xỉn màu khi để lâu. Vì vậy, bà không sử dụng máy để lách nan nữa mà làm thủ công hoàn toàn.
Đau đáu tìm người giữ nghề
Hiện nay, cơ sở đan giỏ trạc thủ công truyền thống của bà Tám sản xuất từ 200-250 cái/ngày. Giỏ thành phẩm, bà giao cho chủ vựa cá tại các chợ đầu mối.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của bao nilon, thùng xốp và không có diện tích để chứa giỏ trạc khiến nhiều chủ vựa cá không thu mua loại sản phẩm này nữa khiến người làm nghề càng gặp nhiều khó khăn. Theo thời gian, nhiều cơ sở, hộ gia đình đan giỏ trạc bỏ nghề, tìm sinh kế mới.
Bà Tám chia sẻ: “Ngoài việc thị trường bị thu hẹp, đan giỏ trạc thủ công cũng không thu hút được giới trẻ theo nghề. Lý do là nghề nhiều vất vả nhưng thu nhập không cao.
Tại địa phương hiện nay không còn người trẻ nào theo nghề. Người còn làm đều có độ tuổi từ 50 trở lên. Gia đình tôi, cô Lan, con cháu cũng không theo nghề.
Tôi rất buồn khi thấy nghề truyền thống của địa phương đang mai một, đứng trước nguy cơ biến mất. Bởi khi lớp người như chúng tôi nhắm mắt xuôi tay, có thể sẽ không còn ai tiếp nối, gìn giữ nghề này nữa”.
Đó cũng là lý do bà Tám vẫn cố gắng bám trụ nghề dù nhiều vất vả. Nhiều năm qua, bà nỗ lực tìm người giữ nghề. Bà sẵn sàng hướng dẫn, dạy nghề miễn phí cho những người trẻ có mong muốn học, theo nghề đan giỏ trạc thủ công.
Dù vậy, ngoài 3-4 nhân viên có ở độ tuổi 60-70, bà không tìm thêm được người trẻ nào. Thậm chí những hộ gia đình đang nhận gia công cho cơ sở bà Tám cũng đều là người có tuổi đời từ 50 trở lên.
“Bây giờ, tôi không nghĩ đến việc nghỉ làm mà sẽ theo nghề, giữ nghề đến khi còn có thể. Chẻ tre, lách nan, đan giỏ mấy chục năm, tôi có niềm yêu mến đặc biệt với cái nghề đã gắn bó với gia đình từ thời ông bà.
Hơn thế, tôi cũng thương những anh chị, cô chú làm chung với mình. Họ đều đã 60, 70 tuổi và cũng yêu nghề truyền thống này như tôi. Nếu tôi nghỉ, họ cũng mất đi sinh kế và niềm vui được gắn bó với cái nghề đã theo mình từ thuở ấu thơ”.
Theo VietNamNet
