Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) ngày 24/8 công bố kết quả chiến dịch “Thanh Lãng - chấn chỉnh tình trạng hỗn loạn trong livestream giải trí theo nhóm”. Theo cơ quan này, hơn 7.200 phiên livestream vi phạm đã bị xử lý, nghiêm trị hơn 2.200 tài khoản và chấn chỉnh một số tổ chức trung gian quản lý streamer (MCN).

Chiến dịch tập trung vào loại hình livestream nhóm, trong đó nhiều streamer cùng xuất hiện trong một phòng phát sóng và tương tác với người xem thông qua các trò chơi, thử thách hoặc cơ chế tặng quà. CAC cho biết những vi phạm nổi bật gồm nội dung dung tục, các hình thức đối kháng (PK) làm tổn hại nhân phẩm, cơ chế kích thích người xem tặng thưởng quá mức và hành vi xâm phạm quyền lợi trẻ vị thành niên.

sixth tone 3540.jpg
 Một nhóm streamer nhảy múa trong khi nhân viên hậu trường theo dõi dữ liệu video theo thời gian thực tại Trùng Khánh, tháng 9/2025. Ảnh: Sixth Tone

Theo các nguồn được truyền thông Trung Quốc dẫn lại, thị trường livestream nhóm đã phát triển nhanh, với quy mô được ước tính vượt 15 tỷ NDT và hơn 8.000 phiên hoạt động mỗi ngày. Sự bùng nổ này khiến các cơ quan quản lý tăng cường kiểm soát không chỉ nội dung trên sóng mà cả cơ chế kiếm tiền, trách nhiệm của MCN và cách các nền tảng phân phối nội dung.

Từ livestream nhóm đến toàn bộ hệ sinh thái KOL

“Thanh Lãng” là tên gọi chung cho chuỗi chiến dịch chấn chỉnh không gian mạng do CAC triển khai theo từng chủ đề và từng thời kỳ.

Đợt xử lý livestream nhóm năm 2026 là một phần trong xu hướng này. CAC yêu cầu các nền tảng tăng cường kiểm tra nội dung, kiểm soát các cơ chế có thể kích thích người xem tặng thưởng và xử lý các tài khoản vi phạm nghiêm trọng.

Một số nền tảng cũng triển khai biện pháp riêng. Douyin tăng cường hiển thị thông tin MCN đứng sau tài khoản livestream nhóm. Kuaishou hoàn thiện các tiêu chuẩn kiểm duyệt và năng lực kỹ thuật đối với loại hình này. WeChat Video Channels triển khai xác minh danh tính trong những trường hợp nghi ngờ có trẻ vị thành niên tham gia livestream nhóm.

Bilibili cũng loại bỏ một số cơ chế như nhân hệ số điểm, cộng thưởng theo cấp độ và các tính năng “đua top” nhằm hạn chế việc thiết kế luật chơi theo hướng kích thích người dùng liên tục tặng quà.

Những biện pháp kể trên cho thấy trọng tâm quản lý đang dịch chuyển từ việc chỉ xử lý nội dung vi phạm sang kiểm soát cả cơ chế vận hành và lợi ích kinh tế phía sau livestream.

Bộ quy tắc 31 hành vi streamer không được thực hiện

Tháng 6/2022, Tổng cục Phát thanh và Truyền hình Trung Quốc (NRTA) cùng Bộ Văn hóa và Du lịch ban hành Quy tắc ứng xử dành cho người dẫn nội dung trực tuyến. Văn bản gồm 18 điều, liệt kê 31 nhóm hành vi mà streamer không được thực hiện.

Danh mục bao trùm nhiều loại vi phạm, từ xuyên tạc hoặc làm tổn hại văn hóa truyền thống, phô trương lối sống xa hoa, kích động xung đột xã hội đến sử dụng công nghệ tổng hợp để giả mạo hoặc bóp méo những nội dung nhạy cảm.

Quy định cũng đặt ra yêu cầu riêng đối với những người phát nội dung thuộc các lĩnh vực có tính chuyên môn cao.

Theo đó , với các nội dung liên quan đến y tế, tài chính, pháp luật, giáo dục và những lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn tương ứng, streamer phải có tư cách hoặc chứng chỉ hành nghề phù hợp, đồng thời cung cấp thông tin về tư cách này cho nền tảng để kiểm tra và lưu hồ sơ.

Quy tắc cũng quy định các streamer ảo và nội dung được tạo bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo phải tham chiếu các yêu cầu tương ứng.

screenshots via group lives.jpg
Hình thức livestream nhóm khá thịnh hành tại Trung Quốc. Ảnh chụp màn hình: radii

Nền tảng cũng chịu trách nhiệm

Cùng với việc kiểm soát streamer, Trung Quốc tăng trách nhiệm của các nền tảng trong khâu xác minh, phân phối và xử lý nội dung.

Tháng 7/2023, CAC ban hành thông báo gồm 13 yêu cầu nhằm tăng cường quản lý các tài khoản truyền thông độc lập. Cụ thể, với những tài khoản đăng nội dung về thời sự, chính sách công hoặc các sự kiện xã hội, nền tảng phải yêu cầu người vận hành cung cấp và ghi rõ nguồn thông tin. Các nội dung được tạo bằng công nghệ cũng phải được nhận diện phù hợp; nội dung hư cấu hoặc diễn xuất phải có nhãn tương ứng.

Quy định đồng thời yêu cầu các nền tảng ngăn chặn tình trạng tài khoản giả mạo cơ quan Đảng, chính quyền, quân đội, cơ quan báo chí và các tổ chức khác.

Những tài khoản bịa đặt, cắt ghép hoặc bóp méo thông tin có thể bị hạn chế chức năng, tắt khả năng kiếm tiền, cấm phát ngôn hoặc đóng tài khoản tùy mức độ vi phạm.

Đối với nội dung chuyên môn như tài chính, giáo dục, y tế và tư pháp, nền tảng còn phải kiểm tra tư cách chuyên môn của tài khoản trước khi cho phép cung cấp dịch vụ nội dung trong các lĩnh vực này.

Một thị trường lớn đi cùng áp lực kiểm soát

Động thái siết chặt diễn ra trong lúc livestream đã trở thành một ngành kinh doanh lớn tại Trung Quốc. Streamer không chỉ kiếm tiền từ quảng cáo mà còn từ quà tặng ảo, hoa hồng thương mại điện tử, giao dịch trong các phòng phát sóng và hệ thống xếp hạng.

Chính cơ chế này tạo ra động lực để một số phòng livestream thiết kế các trò chơi, thử thách hoặc cuộc đua tặng quà nhằm giữ chân người xem và thúc đẩy chi tiêu.

"Thanh Lãng" là chuỗi chiến dịch quản trị Internet và kiểm soát nội dung do Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) chủ trì.

Các chiến dịch nhằm xử lý những nội dung trực tuyến bất hợp pháp, không phù hợp hoặc gây hại, hướng tới duy trì một không gian mạng “trong sạch, lành mạnh và có trật tự”.

Qua nhiều năm, "Thanh Lãng" đã mở rộng phạm vi để ứng phó với những vấn đề mới như lạm dụng thuật toán, nội dung do AI tạo ra, văn hóa fandom, thông tin sai lệch và các cảm xúc tiêu cực trên môi trường mạng.

Trong chiến dịch năm 2026, CAC đặc biệt nhắm tới những “luật chơi” có khả năng kích thích người dùng tặng thưởng quá mức. Đây là bước đi cho thấy cơ quan quản lý không chỉ quan tâm streamer nói gì, mà còn quan tâm nền tảng thiết kế cuộc chơi như thế nào và doanh thu được tạo ra ra sao.

Từ quy tắc 31 hành vi năm 2022 đến chiến dịch siết livestream nhóm năm 2026, cách tiếp cận của Trung Quốc cho thấy phạm vi quản lý ngày càng mở rộng.

Streamer phải chịu trách nhiệm về nội dung và tư cách chuyên môn. MCN chịu trách nhiệm về người sáng tạo nội dung do mình quản lý. Nền tảng phải xác minh danh tính, kiểm soát nội dung và điều chỉnh những cơ chế có thể thúc đẩy hành vi tiêu dùng quá mức.

Với người dùng, điều đó đồng nghĩa không gian livestream tại Trung Quốc ngày càng ít chỗ cho mô hình tăng trưởng dựa trên nội dung gây sốc, tương tác cực đoan hoặc kích thích tặng quà bằng mọi giá.

Các biện pháp xử lý nghiêm khắc cho thấy nguy cơ đối với tài khoản vi phạm không chỉ dừng ở việc mất khả năng kiếm tiền hoặc bị khóa trên một nền tảng. Với những hành vi nghiêm trọng, các quy định hiện hành còn mở đường cho việc đưa tài khoản vào danh sách hạn chế hoạt động và, trong trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, chuyển sang xử lý theo pháp luật hình sự.

Theo VietNamNet