Sa kê là một loạicây được trồng khá phổ biến ở Malaysia, Thái bình dương, Caribe, Mỹ, Canada,châu âu,… có tên khoa học là Artocarpus altilis (Parkinson) Fosberg, họ dâu tằm– Moraceae.
Trái sa kê có giátrị dinh dưỡng cao, chứa bột đường khoảng 25%, vitamin C 20mg%, vitamin B10,1mg% và một số vi chất cần thiết cho sự phát triển cơ thể (kali, kẽm,…), đượcdùng làm lương thực ở nhiều quốc gia với tên gọi “quả bánh mì” (breadfruit) vìsau khi chiên, nướng hoặc nấu, món ăn từ loại trái cây này có mùi vị tương tựkhoai tây, gần giống bánh mì tươi.
 |
| Ngoài trái, việc sử dụng các bộ phận khác của cây sa kê trên người bệnh phải hết sức thận trọng và cần tham khảo ý kiến của bác sĩ |
Tác dụnglàm thuốc
Nhiều bộ phận kháccủa cây sa kê được sử dụng để làm thuốc: nhựa, rễ, lá, vỏ, gỗ thân… Theo kinhnghiệm của nhân dân các nước khu vực thái bình dương, nhựa sa kê có tác dụngkháng viêm, kháng khuẩn, dùng để xoa bóp, băng bó khi gãy xương, bong gân, đauthần kinh toạ, bôi ngoài da để điều trị các bệnh nhiễm nấm da và niêm mạc.
Khi uống nhựa câypha loãng có tác dụng điều trị tiêu chảy, kiết lỵ, rối loạn tiêu hoá. Y học dângian Ấn độ và Indonesia dùng lá sa kê cho bệnh nhân xơ gan, tăng huyết áp, đáitháo đường, tim mạch.
Những nghiên cứugần đây cho thấy các hợp chất flavonoid chiết xuất từ sa kê có hiệu quả ức chế utuyến tiền liệt, kháng khối u và bệnh bạch cầu (Ragone, D. 1997). Dịch chiết lása kê có tác dụng ức chế một số dòng tế bào ung thư của người như: ung thư phổi(SPC-A-1), ung thư ruột kết (SW-480), ung thư gan (SMMC-7721)… Đồng thời cũngthể hiện hiệu quả giảm cholesterol và giảm tích tụ mảng vữa trong thành độngmạch chủ của động vật thí nghiệm. Điều đó cho thấy có nhiều triển vọng ứng dụngtrong phòng ngừa đột quỵ.
Không dùngphối hợp các vị thuốc
 |
Cho đến nay, chưacó bằng chứng đáng tin cậy về hiệu quả phối hợp lá sa kê với các vị thuốc khác.Ví dụ bài thuốc trị viêm gan vàng da có lá sa kê tươi, diệp hạ châu tươi, củ mópgai tươi, cỏ mực khô. Trong bài thuốc này có hai vị thuốc là diệp hạ châu và cỏmực đã được nghiên cứu khá nhiều bởi các nhà khoa học trong và ngoài nước vềhiệu quả bảo vệ gan, chống oxy hoá.
Nếu muốn sử dụngcây cỏ thiên nhiên để bảo vệ gan, chỉ nên sử dụng riêng rẽ từng vị thuốc (diệphạ châu hoặc cỏ mực) thay vì sử dụng một công thức nhiều thành phần chưa rõ hiệuquả phối hợp.
Dựa vào kinh nghiệmsử dụng của nhân dân các nước và kết quả nghiên cứu về dược lý hoá học của sakê, lời khuyên cần thiết để bảo vệ sức khoẻ mọi người là chỉ nên dùng trái sa kêđể chế biến thành các món ăn chín. Còn việc sử dụng các bộ phận khác của cây sakê trên người bệnh phải hết sức thận trọng và cần tham khảo ý kiến của bác sĩđiều trị.
Theo TS.DS Nguyễn Phương Dung
SGTT
