Theo đài BBC, đại bàng đầu trắng là loài chim bản địa của Bắc Mỹ và cũng là biểu tượng quốc gia của Mỹ. Phát biểu trước các quan khách cấp cao tại quốc yến dành cho Chủ tịch Tập Cận Bình và phái đoàn Trung Quốc tối 24/9, ông Trump cho biết bức tượng dành tặng cho ông Tập tượng trưng cho "tinh thần tự do và vươn cao của nước Mỹ".

ong Trump tang tuong dai bang dau trang cho ong Tap EPA.jpg
Tổng thống Mỹ Donald Trump giới thiệu bức tượng đại bàng đầu trắng (phải) làm quà tặng cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại quốc yến tối 24/9. Ảnh: EPA

Tổng thống Mỹ tiết lộ, ông và Đệ nhất phu nhân Melania Trump đã tham gia vào quá trình thiết kế bức tượng đại bàng đầu trắng. Giới quan sát cho rằng món quà này là một phần trong khía cạnh quan trọng của ngoại giao quốc tế: văn hóa tặng quà.

Những món quà như vậy là một chi tiết nhỏ nhưng đầy ý nghĩa, góp phần vào mục tiêu lớn hơn của hội nghị thượng đỉnh kéo dài 3 ngày giữa ông Trump và ông Tập là xây dựng mối quan hệ cá nhân giữa lãnh đạo của hai cường quốc hàng đầu thế giới.

"Họ sẽ thảo luận về tất cả những vấn đề phức tạp. Suy cho cùng, họ vẫn là hai con người bằng xương bằng thịt. Vì vậy, mối quan hệ cá nhân ấy mang ý nghĩa quan trọng. Tôi cho rằng việc trao đổi quà tặng là một phần then chốt trong đó", Daniel Kritenbrink, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương, hiện là đối tác tại công ty tư vấn The Asia Group, nhận định. 

Ông Kritenbrink, người đã có hơn 30 năm làm nhà ngoại giao Mỹ, tin các mối quan hệ cá nhân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Chủ tịch Trung Quốc. Vào sáng 24/9, ông Tập đã công bố việc tặng 2 con gấu trúc Trung Quốc cho một sở thú ở Atlanta, đồng thời khởi động chương trình trao đổi sinh viên mới nhằm đón 100.000 sinh viên Mỹ sang Trung Quốc học tập trong vòng 5 năm.

"Gấu trúc khổng lồ vốn là sứ giả tình hữu nghị giữa người dân Trung Quốc và Mỹ. Chỉ vài ngày nữa thôi, hai chú gấu trúc Bình Bình và Phúc Song sẽ đến ngôi nhà mới tại Sở thú Atlanta để gặp gỡ người dân Mỹ", ông Tập phát biểu. Hiện chưa rõ liệu nhà lãnh đạo Trung Quốc có trao thêm món quà nào khác hay không. 

Theo ông Kritenbrink, mối liên kết trực tiếp giữa ông Trump và ông Tập chính là sợi dây gắn kết "mối quan hệ phức tạp và có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế giới". Nhà ngoại giao kỳ cựu này cũng cho rằng lãnh đạo Nhà Trắng rất coi trọng "ngoại giao cấp lãnh đạo" và quà tặng đóng một vai trò đặc biệt trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump.

Vị tổng thống Cộng hòa này từng được tặng một chiếc máy bay phản lực cỡ lớn sang trọng, một thỏi vàng có khắc chữ, một chiếc nhẫn vàng đính kim cương và đá quý cùng nhiều món quà giá trị khác.

Morten Skumsrud Anderson, tác giả một nghiên cứu về ngoại giao và quà tặng, cho biết ngày nay, tập quán tặng những món quà xa xỉ chủ yếu tồn tại ở các quốc gia Vùng Vịnh. Tại phương Tây, truyền thống này đã bị hạn chế và giảm bớt do các cơ chế kiểm soát và quy định của thể chế.

Ví dụ, Hiến pháp Mỹ có điều khoản về thù lao và quà tặng, trong đó quy định giới hạn giá trị bằng tiền đối với các món quà mà tổng thống được phép nhận từ chính phủ nước ngoài. Hiện tại, mức giới hạn này là 525 USD. Nếu vượt quá con số này, món quà sẽ trở thành tài sản của chính phủ liên bang, trừ khi tổng thống quyết định tự bỏ tiền túi ra mua lại.

Ngoài ra, khi tặng một món quà có giá trị vượt quá một hạn mức nhất định, tổng thống Mỹ sẽ phải thông qua quốc hội, trừ khi ông tự chi trả cho món quà đó.

"Có rất nhiều quy tắc và nghi thức liên quan. Nhà chức trách cần phải cân nhắc và thực hiện nhiều quy trình về việc nên tặng loại quà nào, địa điểm trao đổi quà ở đâu, cách thức và thời điểm trao tặng ra sao. Tất cả những điều này đều được lên kế hoạch chi tiết và đòi hỏi quá trình đàm phán ở các cấp dưới diễn ra trong nhiều tuần lễ trước đó. Đây không phải là kiểu mua quà vội vã vào phút chót tại sân bay", chuyên gia Ole Jacob Sending thuộc Viện Quan hệ quốc tế Na Uy nói.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ của ông Tập vào năm 2013, Tổng thống Mỹ khi đó là Barack Obama đã tặng Chủ tịch Trung Quốc một chiếc ghế dài có khắc chữ, được làm từ gỗ tùng đỏ, loài cây đặc trưng của bang California, nơi hai nhà lãnh đạo gặp gỡ. Sau đó, họ đã cùng ngồi trên chiếc ghế này và mỉm cười trước ống kính máy ảnh.

Việc trao tặng quà giữa ông Trump và ông Tập lần này đã thu hút đông đảo sự chú ý vì diễn ra trong bối cảnh đặc biệt. Đây là cuộc gặp trực tiếp lần thứ ba giữa hai nguyên thủ kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ 2. Sự kiện cũng diễn ra giữa lúc ngày càng có nhiều lo ngại về viễn cảnh ngày tận thế do trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra, khi cả hai nước đang chạy đua giành vị thế thống trị trong ngành công nghiệp đang phát triển nhanh chóng này.

Ngoài ra, hội nghị thượng đỉnh giữa ông Tập và ông Trump được tổ chức sau cuộc chiến thương mại gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc, vốn chỉ mới được giải quyết bằng một thỏa thuận đình chiến tạm thời và được thông báo gia hạn đến đầu năm sau khi Chủ tịch Trung Quốc đến Mỹ hôm 23/9. 

"Các nghi thức, hình ảnh công chúng và việc trao tặng quà đều là phương tiện để đạt được mục đích cuối cùng là tạo dựng một mối quan hệ ổn định giữa Mỹ và Trung Quốc", ông Kritenbrink bình luận.