
Hai ngày phép ngắn ngủi trước khi người lính ra trận
Trong ngôi nhà ở xã Đức Châu, Nghệ An, ông Nguyễn Văn Châu (sinh năm 1957) nhắc về người anh cả - liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc - bằng giọng trầm buồn. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, người em trai năm nào nay đã ở tuổi xế chiều, nhưng ký ức về người anh vẫn vẹn nguyên.

Ông Nguyễn Văn Châu xúc động chia sẻ những ký ức về người anh trai - liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc.
Nguyễn Văn Lộc sinh năm 1952, là con cả trong gia đình có 4 anh em. Năm 1971, chàng trai trẻ lập gia đình với một người con gái cùng làng. Tháng 10 năm ấy, vợ chồng ông đón con gái đầu lòng, đặt tên Nguyễn Thị Lâm.
Hạnh phúc của đôi vợ chồng trẻ chưa kéo dài bao lâu, tháng 5/1972, Nguyễn Văn Lộc tình nguyện lên đường nhập ngũ, chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị. Trong thời gian huấn luyện tại Kỳ Anh, Hà Tĩnh, ông được nghỉ phép về thăm nhà.
Chuyến về phép chỉ kéo dài hai ngày. Hai ngày ấy, người lính trẻ có dịp gặp cha mẹ, ở bên người vợ và đứa con gái bé bỏng. “Anh tôi về thăm nhà được hai ngày rồi lại đi. Khi ấy, con gái anh còn nhỏ lắm. Không ai nghĩ đó lại là lần cuối cùng anh được gặp gia đình”, ông Châu nhớ lại.
Ngày người cha rời nhà, con gái ông vẫn còn quá nhỏ để hiểu chuyện chia ly. Người vợ trẻ tiễn chồng đi, có lẽ cũng như bao người vợ thời chiến, mang theo niềm tin rằng một ngày nào đó gia đình sẽ đoàn tụ. Nhưng cuộc chia tay ấy đã trở thành lần gặp gỡ cuối cùng của họ.

Bà Lâm nghẹn ngào bên hài cốt cha - liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc.
Mùa hè năm 1972, Thành cổ Quảng Trị trở thành một trong những chiến trường ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thành cổ, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh.
Ngày 10/9/1972, người lính Nguyễn Văn Lộc ngã xuống nơi chiến trường, khi vừa tròn 20 tuổi. Tin con trai hy sinh là cú sốc lớn, để lại nỗi đau khôn nguôi trong lòng cha mẹ, người thân. “Cha mẹ tôi đau buồn lắm. Anh là con cả, lại hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ. Những năm tháng cuối đời, ông bà vẫn đau đáu mong đưa anh về quê”, ông Châu chia sẻ.
Đón cha trở về sau gần 54 năm
Ngày cha lên đường vào chiến trường, bà Nguyễn Thị Lâm mới chỉ khoảng 6 tháng tuổi. Tuổi thơ và những năm tháng trưởng thành của bà trôi qua trong sự thiếu vắng bóng hình người cha. Những ký ức về cha hiện diện qua lời kể của mẹ, của những người thân. Người cha ấy vừa thân thương, gần gũi, vừa xa xôi, để lại trong lòng bà một nỗi nhớ không thể gọi thành hình.
“Tôi không có ấn tượng gì về cha vì lúc ấy còn quá nhỏ, nhưng lúc nào tôi cũng nghĩ về người. Tôi luôn mong có ngày tìm được hài cốt của cha, đưa cha trở về quê nhà để gia đình được đoàn tụ”, bà Lâm xúc động.
Năm 1977, mẹ con bà Lâm rời quê, đi kinh tế mới ở vùng đất Nghĩa Đàn, Nghệ An. Cuộc sống còn nhiều khó khăn, nỗi nhớ người chồng, người cha đã hy sinh cũng lặng lẽ theo họ qua năm tháng. Năm 2003, bà từng có ý định đi tìm hài cốt cha. Thế nhưng, đúng thời điểm ấy, bà mang thai đôi, cuộc sống gia đình bộn bề, dự định đành gác lại.
Đến năm 2008, một cơ duyên đưa bà gặp được đồng đội của cha. Qua những kết nối và thông tin được cung cấp, gia đình biết hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc đã được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị.
Tìm được phần mộ liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc sau hàng chục năm là niềm an ủi lớn. Thế nhưng, do điều kiện kinh tế khó khăn, gia đình chưa thể đưa ông về quê. Người lính trẻ tiếp tục nằm lại nơi chiến trường, cách quê nhà hàng trăm cây số.
Gần 54 năm sau ngày liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc ngã xuống, mong ước ấy cuối cùng cũng trở thành hiện thực. Cuối tháng 5/2026, với sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng hai tỉnh Nghệ An, Quảng Trị, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Nghệ An cùng đội xe không đồng, hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc được cất bốc tại nghĩa trang ở Quảng Trị, đưa về quê nhà xã Đức Châu.
Trong ngày tổ chức lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc, bà Nguyễn Thị Lâm không giấu được những giọt nước mắt xúc động. Cô bé chưa đầy một tuổi từng được cha ôm trong hai ngày phép ngắn ngủi năm nào, nay đã bước sang tuổi 55, đón cha trở về.
“Giá như cha còn sống, cha con tôi có thể gặp nhau, để tôi được một lần gọi tiếng cha, được biết cảm giác có cha bên cạnh là như thế nào”, bà Lâm nghẹn ngào.
Ngày cha ra đi, bà Lâm còn quá nhỏ để hiểu về sự chia ly. Đến khi đủ lớn để cảm nhận nỗi mất mát, người cha đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Ước nguyện duy nhất giờ đây của bà là phục dựng di ảnh của cha, để được nhìn ngắm rõ hơn gương mặt người mà mình luôn thương nhớ, dù chưa một lần được biết cha khi trưởng thành.
“Sau lễ truy điệu, hài cốt cha đã được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Đức Châu. Giờ đây, tôi chỉ mong muốn phục dựng lại ảnh cha, để mỗi khi nhớ người, tôi có thể nhìn ngắm gương mặt cha”, bà Lâm bày tỏ.

Theo Tiền Phong