Đối với lĩnh vực chăn nuôi, việc xây dựng các bộ tiêu chuẩn “Sữa xanh” và “Thịt sạch” dựa trên chỉ số giảm phát thải khí mê-tan không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn mở ra cơ hội gia tăng giá trị cho nông sản.
Giảm phát thải mê-tan - yêu cầu mới của ngành chăn nuôi hiện đại
Chăn nuôi gia súc nhai lại như bò sữa, bò thịt và dê là một trong những nguồn phát thải khí mê-tan đáng kể trên toàn cầu. Khí mê-tan được sinh ra chủ yếu trong quá trình tiêu hóa thức ăn của vật nuôi và từ hoạt động quản lý chất thải chăn nuôi. Mặc dù chiếm tỷ lệ thấp hơn khí CO₂ về tổng lượng phát thải, nhưng mê-tan lại có khả năng giữ nhiệt cao hơn nhiều lần trong giai đoạn đầu sau khi phát thải. Chính vì vậy, nhiều tổ chức quốc tế đánh giá việc cắt giảm khí mê-tan là một trong những giải pháp nhanh và hiệu quả nhất để làm chậm tốc độ nóng lên toàn cầu.
(Ảnh: foodagribusiness.world)
Trong những năm gần đây, giảm phát thải mê-tan đã trở thành mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của nhiều quốc gia. Các giải pháp như cải tiến khẩu phần ăn, sử dụng phụ gia thức ăn, ứng dụng công nghệ chăn nuôi chính xác hay xử lý chất thải bằng hầm biogas đang được triển khai nhằm giảm lượng khí phát sinh trong quá trình sản xuất. Song song với các giải pháp kỹ thuật, thị trường cũng bắt đầu hình thành những yêu cầu mới đối với sản phẩm chăn nuôi. Nhiều hệ thống phân phối, nhà bán lẻ và người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến chất lượng dinh dưỡng hay an toàn thực phẩm mà còn chú ý đến tác động môi trường trong suốt vòng đời sản phẩm.
Điều này dẫn đến xu hướng xây dựng các bộ tiêu chuẩn đánh giá mức độ phát thải khí nhà kính đối với sản phẩm chăn nuôi. Theo đó, những sản phẩm được sản xuất bằng quy trình phát thải thấp sẽ có cơ hội tiếp cận tốt hơn với các thị trường cao cấp và nhóm khách hàng có ý thức bảo vệ môi trường. Đối với Việt Nam, yêu cầu này càng trở nên quan trọng khi Chính phủ đã cam kết đưa phát thải ròng về mức “0” vào năm 2050 tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc (COP26).
“Sữa xanh”, “Thịt sạch” và cơ hội nâng cao giá trị nông sản Việt
Trong xu thế chuyển đổi xanh của ngành thực phẩm toàn cầu, các khái niệm như “sữa phát thải thấp”, “thịt các-bon thấp” hay “thực phẩm thân thiện với khí hậu” ngày càng phổ biến. Đây là những sản phẩm được sản xuất theo quy trình kiểm soát phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường. Việc xây dựng bộ tiêu chuẩn “Sữa xanh” và “Thịt sạch” dựa trên chỉ số giảm phát thải mê-tan được xem là bước đi quan trọng, giúp định vị lại giá trị sản phẩm chăn nuôi. Thay vì cạnh tranh bằng sản lượng hay giá bán, sản phẩm có thể được đánh giá dựa trên mức độ thân thiện với môi trường và đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải.
Khi đạt chuẩn và được dán nhãn, sản phẩm không chỉ tạo niềm tin về chất lượng, an toàn mà còn thể hiện trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp – yếu tố ngày càng được các thị trường nhập khẩu coi trọng.
Đối với ngành sữa, tối ưu khẩu phần ăn, sử dụng phụ gia giảm mê-tan, cải thiện giống vật nuôi và quản lý chất thải hiệu quả có thể giúp giảm đáng kể phát thải. Ngành chăn nuôi bò thịt cũng hướng tới mô hình phát thải thấp thông qua nâng cao năng suất đàn vật nuôi và ứng dụng công nghệ quản lý hiện đại. Các tiêu chuẩn “Sữa xanh”, “Thịt sạch” còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào cơ chế tín chỉ và thị trường các-bon trong tương lai.
Tại Hội nghị Khoa học, Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất đầu năm 2026, ông Đoàn Quốc Khánh, Giám đốc Điều hành Phát triển Vùng nguyên liệu Vinamilk, cho biết Vinamilk là doanh nghiệp sữa đầu tiên tại Việt Nam công bố chương trình hành động hướng tới Net Zero 2050. Đến nay, doanh nghiệp có ba đơn vị gồm hai nhà máy và một trang trại đạt chứng nhận trung hòa các-bon theo tiêu chuẩn quốc tế. Hệ thống Green Farm ứng dụng cảm biến thông minh, AI và điện toán đám mây để theo dõi sức khỏe, sinh sản, tập tính và năng suất đàn bò theo thời gian thực, qua đó tối ưu dinh dưỡng, kiểm soát dịch bệnh và giảm phát thải trên mỗi đơn vị sản phẩm.
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sản phẩm có trách nhiệm với môi trường, các nhãn hiệu phát thải thấp sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng. Đây không chỉ là câu chuyện bảo vệ môi trường mà còn là chiến lược nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt Nam, giúp ngành chăn nuôi phát triển xanh, bền vững và phù hợp với các cam kết khí hậu trong tương lai.
Nguyễn Long
