Trong nhiều cách thức giáo dụccon, lời khen, sự động viên có một ý nghĩa không nhỏ. Lời khen sẽ giúp trẻ nhậnthức chuẩn mực việc làm, có thói quen duy trì và phát huy hành động tốt của mình.

Khen luôn "dễ chịu" hơn chê, quy luật tâm lý con người là thế, tuy nhiên khôngphải mọi lời khen cũng đều có tác dụng giáo dục con nếu cha mẹ thiếu đi tính -nghệ thuật.

Khen có "trọng điểm"

Lời khen cũng là một hình thức "dỗngọt" trẻ. Thử hình dung, nếu bạn muốn con thực hiện một việc gì đó: đếm số, hátmúa hay dọn dẹp đồ chơi... thì những kiểu câu mệnh lệnh sẽ không hiệu quả bằngmột lời khen. Nắm được tâm lí đó, nhiều cha mẹ tích cực vận dụng lời khen đếnmức hào phóng, việc gì cũng khen, đụng đâu khen đó.

Cha mẹ nên cân nhắc trước khi khen con, nhưng cũng đừng vì vậy mà "bủn xỉn" lời khen

Điều này tưởng như vô hại, vì "lờinói gió bay" thôi mà, nhưng thực chất lại gây phản tác dụng. Khi bạn khen con "vôđộ", vô hình chung thể hiện sự kì vọng qúa cao với bé, dẫn đến áp lực không đángcó. Bé quen với việc mình là người "tài giỏi" (vì làm việc gì cũng được khen)nên dễ sinh bệnh "ngôi sao", tự phụ, từ đó ít chịu phấn đấu.

Do vậy, cha mẹ nên cân nhắc trướckhi khen con, nhưng cũng đừng vì vậy mà "bủn xỉn" lời khen. Bạn cần khen đúng ưuđiểm hay sự vượt trội của trẻ. Điều này giống như một phản hồi để bé nhận ranăng lực thực sự của mình, tránh tình trạng "ảo tưởng", ngộ nhận về bản thân,ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển nhân cách về sau.

Không khen "xã giao"

Theo các chuyên gia tâm lí, sốlượng lời khen không quan trọng bằng chất lượng. Do đó, thay vì khen con "bừabãi", cha mẹ hãy "kiềm chế" lại, để mỗi lời khen khi nói ra đều nghiêm túc, chânthành. Bởi không ít cha mẹ thường khen - cho - có - khen với những từ chungchung, đại khái như: "Giỏi qúa", "Hay qúa", "Ngoan qúa".

Lúc đầu, có thể bé sẽ hứng thúnhưng về lâu dài, bé sẽ nhận ra sự thiếu "thành tâm" của bạn nên không còn háohức. Mặt khác, những lời khen như thế chẳng hỗ trợ được gì cho sự phát triển củatrẻ vì bé không nhận ra được những ưu điểm cụ thể của mình.

Vì vậy, thay vì khen chung chung,bạn hãy đi vào càng chi tiết càng tốt. Ví dụ khen con vẽ đẹp, bạn hãy cụ thể hóacái đẹp đó ở chỗ nào. Cùng với khen, bạn cũng nên chỉ ra cho bé những mặt cònchưa được để bé "rút kinh nghiệm" trong những lần sau.

Nhìn nhận nỗ lực hơn kết quả

Không ít cha mẹ "hà tiện" lờikhen với con chỉ vì bé chưa đạt đến kết quả như mình mong đợi. Điều này thậtkhông công bằng vì khả năng của trẻ chỉ có giới hạn. Hãy nhìn vào qúa trình củabé mà đánh giá. Nếu bé đã cố gắng cho một việc gì đó, như rửa chén, launhà...thì bạn nên động viên con đúng lúc, dù có thể cuối cùng cái chén, sàn nhàvẫn chưa sạch tinh tươm. Nhưng nếu bạn làm được thế, bạn sẽ khiến bé thấy côngsức mình bỏ ra được người lớn thừa nhận và cố gắng đê làm tốt hơn ở lần sau.

Tránh so sánh

Dù con có là số 1 trong lòng mìnhthì bạn cũng đừng vì thế mà luôn tâng bốc bé lên tận mây xanh bằng những ngôn từcó cánh như "Mẹ thấy con thông minh nhất lớp", "Con mẹ xinh xắn nhất xóm". Nhữngso sánh nhất đó không những làm bé kiêu căng mà còn dễ khiến trẻ mất đi mục tiêuvà nỗ lực phấn đấu. So sánh hơn tuy không "cực đoan" bằng so sánh nhất nhưng thửhình dung, khi bạn nói "Con ngoan hơn cả anh Bin", "Con vẽ đẹp hơn bạn Minh" thìdần dần sẽ hình thành trong đầu óc ngây thơ của trẻ những ý nghĩ hơn thua, tịnạnh.

Do đó, hãy khen con vì chính nănglực, ưu điểm thực sự của con chứ không vì những "hệ quy chiếu" nào khác, bởi mụcđích cuối cùng của lời khen là giúp con hiểu rõ về bản thân, khuyến khích conhoàn thành công việc vì chính mình chứ không phải vì khát khao đánh bại ngườikhác hay chứng minh bản thân là số 1.

Theo Dã Qùy
Mẹ & Con